Otwarcie testamentu

Otwarcie testamentu to formalna czynność polegająca na otwarciu dokumentu zawierającego rozrządzenia na wypadek śmierci oraz zapoznaniu się z jego treścią po śmierci spadkodawcy. W polskim prawie jest ono co do zasady połączone z ogłoszeniem testamentu, czyli urzędowym ujawnieniem jego treści osobom uczestniczącym w postępowaniu spadkowym.

Czynność tę wykonuje sąd spadku albo notariusz, jeżeli testament został im przedstawiony lub znajduje się w ich posiadaniu. Jej przebieg i wynik są utrwalane w odpowiedniej formie. W przypadku czynności notarialnej sporządza się protokół. W dokumentacji wskazuje się między innymi, jaki testament otwarto i ogłoszono, kiedy dokonano czynności oraz w jakim stanie znajdował się dokument. Jeżeli zmarły pozostawił kilka testamentów, otwarciu i ogłoszeniu podlegają wszystkie znane testamenty, a na każdym z nich zaznacza się istnienie pozostałych.

Otwarcie testamentu nie oznacza otwarcia spadku. Spadek otwiera się z chwilą śmierci spadkodawcy, natomiast otwarcie testamentu jest późniejszą czynnością o charakterze formalnym i dowodowym. Nie przesądza samo w sobie o ważności testamentu, skuteczności poszczególnych rozrządzeń ani o tym, kto ostatecznie dziedziczy. Umożliwia jednak ujawnienie treści dokumentu i uwzględnienie go przy ustalaniu kręgu spadkobierców oraz porządku dziedziczenia.

Po dokonaniu otwarcia i ogłoszenia sąd albo notariusz zawiadamia osoby zainteresowane, w szczególności potencjalnych spadkobierców i zapisobierców, jeżeli są znane. Informacja o czynności może mieć znaczenie dla dalszego postępowania o stwierdzenie nabycia spadku, w którym sąd spadku bada, kto jest spadkobiercą na podstawie ustawy lub testamentu. Pojęcie to występuje przede wszystkim w prawie spadkowym i postępowaniu cywilnym, a w zakresie czynności notarialnych także w Prawie o notariacie.