Osobowość prawna

Osobowość prawna to cecha jednostki organizacyjnej, która oznacza jej odrębność od osób tworzących ją lub działających w jej imieniu oraz zdolność do samodzielnego uczestniczenia w obrocie prawnym. Podmiot posiadający osobowość prawną jest osobą prawną. Może nabywać prawa, w tym własność i inne prawa majątkowe, zaciągać zobowiązania, zawierać umowy, występować przed sądem jako strona oraz ponosić odpowiedzialność za własne działania.

Osoba prawna działa przez swoje organy, na przykład zarząd, dyrektora albo inny organ wskazany w ustawie lub statucie. Jej majątek jest co do zasady odrębny od majątku członków, wspólników, założycieli i organów. Zobowiązania osoby prawnej są zasadniczo spłacane z jej majątku, jednak przepisy szczególne mogą przewidywać odpowiedzialność innych osób.

Powstanie i ustanie

Osobowość prawną przyznaje ustawa albo powstaje ona w sposób określony w ustawie, często z chwilą wpisu do właściwego rejestru. Sam fakt istnienia wyodrębnionej organizacji nie zawsze wystarcza do uzyskania tego statusu. Osobowość prawna może ustać wskutek rozwiązania, wykreślenia z rejestru lub innego zdarzenia przewidzianego w przepisach. W niektórych przypadkach podmiot zachowuje ją podczas likwidacji, aby możliwe było zakończenie jego spraw i rozliczenie majątku.

Do osób prawnych należą między innymi Skarb Państwa, spółki kapitałowe, fundacje, stowarzyszenia oraz jednostki organizacyjne, którym osobowość przyznają przepisy szczególne. Odrębną kategorię stanowią jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej. Mogą one mieć określone prawa i obowiązki, lecz ich status i zakres odpowiedzialności wynikają bezpośrednio z właściwych przepisów.

Pojęcie to ma znaczenie w prawie cywilnym, handlowym, pracy, podatkowym, administracyjnym i karnym. W praktyce wpływa między innymi na zawieranie umów, własność nieruchomości, prowadzenie działalności, zatrudnianie pracowników, doręczanie pism oraz ustalenie podmiotu odpowiedzialnego za zobowiązania lub korzyści uzyskane z działalności.