Osoba poszkodowana

Osoba poszkodowana to osoba, która wskutek działania lub zaniechania innego podmiotu poniosła szkodę, uszczerbek albo inną dolegliwość podlegającą ochronie prawnej. Termin ten nie ma w polskim prawie jednego, uniwersalnego znaczenia. Jego zakres zależy od dziedziny prawa oraz od przepisu, w którym został użyty.

Poszkodowanym może być osoba fizyczna, a w określonych sytuacjach także osoba prawna lub inna jednostka uprawniona do występowania w obrocie. Szkoda może polegać na zmniejszeniu majątku, utracie korzyści, uszkodzeniu mienia, uszczerbku na zdrowiu albo naruszeniu dóbr osobistych. Przepisy szczególne mogą również wiązać status osoby poszkodowanej z poniesieniem strat w wyniku określonego zdarzenia, na przykład działań związanych z ochroną przed powodzią.

Znaczenie terminu w różnych dziedzinach prawa:

• w prawie cywilnym osoba poszkodowana może dochodzić naprawienia szkody, w tym odszkodowania, a w przypadku naruszenia dóbr osobistych także innych środków ochrony;
• w prawie pracy może uzyskać roszczenie odszkodowawcze, jeżeli poniosła skutki naruszenia zasady równego traktowania w zatrudnieniu;
• w prawie ubezpieczeniowym i upadłościowym określenie to może obejmować osoby, których roszczenia są zaspokajane przez właściwy fundusz lub w ramach szczególnego postępowania;
• w przepisach dotyczących służb państwowych może oznaczać osobę, która doznała uszczerbku na zdrowiu, stała się całkowicie niezdolna do pracy i samodzielnej egzystencji albo zmarła w związku z udzielaniem pomocy tym służbom. W razie śmierci uprawnienia odszkodowawcze mogą przysługiwać spadkobiercom;
• w prawie karnym podstawowym terminem określającym osobę, której dobro prawne zostało bezpośrednio naruszone lub zagrożone przez przestępstwo, jest „pokrzywdzony”. Słowo „poszkodowany” bywa używane w tym kontekście opisowo, lecz nie zawsze ma identyczne znaczenie procesowe.

Ustalenie, czy dana osoba jest poszkodowana, wymaga zatem analizy konkretnego przepisu, rodzaju zdarzenia, charakteru poniesionej szkody oraz związku między zdarzeniem a uszczerbkiem. Status ten może stanowić podstawę do żądania odszkodowania, świadczenia z funduszu albo innej formy rekompensaty.