Organ administracji publicznej

Organ administracji publicznej to wyodrębniony prawem podmiot, który wykonuje zadania publiczne i korzysta z kompetencji przyznanych mu w przepisach. Działa w imieniu państwa albo jednostki samorządu terytorialnego, a jego zadaniem jest realizacja interesu publicznego, między innymi przez rozstrzyganie indywidualnych spraw, wydawanie decyzji i postanowień, prowadzenie kontroli, udostępnianie informacji oraz współpracę z innymi instytucjami.

Organ nie jest tym samym co urząd. Organ podejmuje rozstrzygnięcia i ponosi odpowiedzialność za wykonywanie kompetencji, natomiast urząd zapewnia mu obsługę organizacyjną, techniczną i kadrową. Osoba pełniąca funkcję organu, na przykład minister, wójt albo wojewoda, działa w ramach kompetencji przypisanych organowi przez przepisy.

Najważniejsze rodzaje organów administracji publicznej to:

• organy administracji rządowej, w tym minister oraz centralne i terenowe organy administracji,
• organy jednostek samorządu terytorialnego, między innymi organy gminy, powiatu i województwa,
• inne organy państwowe oraz podmioty, którym przepisy powierzyły załatwianie spraw administracyjnych.

Organy mogą mieć charakter jednoosobowy, gdy kompetencje wykonuje jedna osoba, albo kolegialny, gdy rozstrzygnięcia podejmuje zespół. W postępowaniu administracyjnym istotne jest także rozróżnienie organu właściwego rzeczowo, miejscowo i instancyjnie. Organ właściwy rozpatruje sprawę w zakresie określonym przepisami, a organ wyższego stopnia może rozpoznawać odwołania od rozstrzygnięć organu pierwszej instancji. W razie wyłączenia organu lub pracownika sprawę może przejąć wyznaczony zastępca.

Pojęcie to występuje w wielu dziedzinach prawa, między innymi w postępowaniu administracyjnym, gospodarce nieruchomościami, gospodarce wodnej, ochronie środowiska, prawie upadłościowym i wykonywaniu kar. Organy administracji publicznej mogą być zobowiązane do publikowania wykazów i informacji, udzielania pomocy innym organom, przekazywania dokumentów oraz wykonywania czynności kontrolnych. Ich działanie musi opierać się na przyznanej podstawie kompetencyjnej i podlega przewidzianym prawem środkom zaskarżenia oraz kontroli sądów administracyjnych.