Opłata

Opłata to świadczenie pieniężne, którego obowiązek uiszczenia wynika z przepisów prawa albo z czynności prawnej. Termin ten nie ma jednej, ogólnej definicji obowiązującej we wszystkich dziedzinach prawa. Jego znaczenie zależy od regulacji, w której został użyty, a opłata może mieć charakter publicznoprawny albo cywilnoprawny.

W prawie publicznym opłata jest zazwyczaj należnością pobieraną przez państwo, jednostkę samorządu terytorialnego lub inny uprawniony podmiot w związku z określoną czynnością, usługą, korzystaniem z dobra publicznego albo wydaniem rozstrzygnięcia. W odróżnieniu od podatku często wiąże się z indywidualnym świadczeniem na rzecz osoby zobowiązanej, jednak nie musi odpowiadać jego rzeczywistej wartości. Opłata może być określona kwotowo, według stawki, wartości przedmiotu lub ilości określonej substancji.

W przepisach występują między innymi:

• opłaty administracyjne i sądowe, związane z rozpoznaniem wniosku, dokonaniem wpisu lub podjęciem innej czynności urzędowej,
• opłaty za korzystanie ze środowiska i usług wodnych, których wysokość może zależeć od rodzaju oraz ilości odprowadzanych substancji,
• opłaty za legalizację obiektu budowlanego,
• opłaty związane z kształceniem poza zakładem karnym,
• opłaty należne w stosunkach cywilnoprawnych, jeżeli obowiązek ich zapłaty wynika z umowy lub szczególnego przepisu.

Ustawa może przewidywać zwolnienie z opłaty, jej obniżenie albo możliwość dokonania czynności bez odpłatności. Dotyczy to przykładowo niektórych czynności związanych z nieruchomościami publicznymi, wyposażania państwowych podmiotów w nieruchomości lub czynności podejmowanych przez Skarb Państwa i instytucje państwowe w postępowaniu rejestrowym.

Opłata może stanowić dochód publiczny, a jej nieuiszczenie w terminie może prowadzić do odmowy dokonania czynności, pozostawienia wniosku bez rozpoznania, wydania decyzji nakazującej określone działanie albo wszczęcia egzekucji. W przypadku opłat za usługi wodne przepisy przewidują również szczególne zasady ustalania i egzekwowania należności. Należy odróżnić opłatę od wartości przedmiotu sporu lub zaskarżenia, która służy do oznaczenia wartości sprawy i sama w sobie nie jest opłatą.