Opiekun nieformalny

„Opiekun nieformalny” to osoba, która faktycznie sprawuje opiekę nad inną osobą, ale nie robi tego w ramach odpłatnego, zawodowego obowiązku. Pojęcie to zostało zdefiniowane w ustawie „o osobach starszych i koordynacji opieki długoterminowej” i służy określeniu osób zaangażowanych w codzienne zapewnianie wsparcia poza formalnym systemem opieki.

Podstawowym elementem tej definicji jest sprawowanie opieki w sposób nieformalny oraz brak wynagrodzenia pobieranego z tego tytułu. Wyjątek dotyczy rodziców zastępczych, którzy mogą otrzymywać wynagrodzenie, a mimo to mieszczą się w tej kategorii. Oznacza to, że o zakwalifikowaniu danej osoby nie decyduje wyłącznie to, czy otrzymuje ona pieniądze, lecz także charakter i podstawa sprawowanej opieki.

Definicja obejmuje kilka grup osób:

• osobę bliską, która opiekuje się potrzebującym wsparcia członkiem rodziny lub inną bliską osobą;
• osobę sprawującą rodzinną pieczę zastępczą;
• inną osobę, która nie ma obowiązku udzielania wsparcia z powodu wykonywanego zawodu;
• opiekuna faktycznego w rozumieniu przepisów o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta.

Nie jest więc konieczne, aby opiekun był członkiem rodziny. Istotne jest przede wszystkim to, że rzeczywiście zapewnia opiekę i nie wykonuje jej jako osoba zobowiązana do tego w związku ze swoim zawodem. Pojęcie odróżnia zatem opiekę nieformalną od wsparcia świadczonego przez osoby wykonujące zawodowe lub inne formalnie określone zadania opiekuńcze.

W praktyce hasło pozwala wskazać osoby, które faktycznie uczestniczą w organizowaniu i zapewnianiu opieki długoterminowej, mimo że nie są formalnymi świadczeniodawcami. Ma znaczenie przy określaniu kręgu osób uwzględnianych przez przepisy dotyczące opieki nad osobami starszymi i koordynacji takiego wsparcia. W konkretnych sytuacjach konieczne jest ustalenie, czy dana osoba rzeczywiście sprawuje opiekę, nie pobiera z tego tytułu wynagrodzenia, z uwzględnieniem wyjątku dotyczącego rodziców zastępczych, oraz czy nie wykonuje tego zadania w ramach obowiązków zawodowych.