Opieka nieformalna

Opieka nieformalna to określony w ustawie „o osobach starszych i koordynacji opieki długoterminowej” rodzaj wsparcia udzielanego osobie, która z powodu swojej sytuacji potrzebuje pomocy w codziennym funkcjonowaniu albo w stosowaniu się do zaleceń terapeutycznych. Wsparcie zapewnia opiekun nieformalny, a więc osoba wskazana w przepisie jako wykonująca tę formę opieki poza systemowym określeniem świadczenia lub usługi opiekuńczej.

Najważniejsze elementy pojęcia:

• pomoc musi być skierowana do konkretnej osoby wymagającej wsparcia;
• może dotyczyć zwykłego, codziennego funkcjonowania albo realizacji zaleceń związanych z terapią;
• musi mieć charakter systematyczny, czyli być udzielana w sposób regularny lub powtarzalny, a nie stanowić wyłącznie jednorazowej pomocy;
• wsparcia udziela opiekun nieformalny.

Zakres pojęcia obejmuje zatem zarówno pomoc w organizowaniu lub wykonywaniu czynności potrzebnych w życiu codziennym, jak i wspieranie osoby w postępowaniu zgodnym z zaleceniami terapeutycznymi. Istotne jest nie tylko to, że pomoc jest udzielana, lecz także jej cel oraz ciągłość. Sama incydentalna przysługa nie wyczerpuje opisanego pojęcia, jeżeli nie ma cechy systematyczności.

W ustawie termin ten służy do nazwania i wyodrębnienia wsparcia zapewnianego przez opiekuna nieformalnego w obszarze opieki długoterminowej. Dzięki temu można odróżnić tę formę pomocy od innych sposobów organizowania opieki oraz opisywać ją w kontekście potrzeb osoby wymagającej wsparcia. Ma to znaczenie praktyczne przy ustalaniu, jaki rodzaj pomocy jest faktycznie udzielany, komu służy i czy odpowiada codziennym potrzebom albo zaleceniom terapeutycznym tej osoby. Definicja nie określa szczegółowego sposobu wykonywania opieki ani nie wskazuje konkretnych czynności. Wyznacza natomiast podstawowe granice pojęcia: regularność wsparcia, jego przedmiot, osobę korzystającą z pomocy oraz rolę opiekuna nieformalnego.