Ogłoszenie testamentu to formalna czynność polegająca na ujawnieniu treści testamentu po śmierci spadkodawcy. Jest elementem postępowania spadkowego i służy oficjalnemu stwierdzeniu, jaki dokument zawiera ostatnią wolę zmarłego. Ogłoszenie testamentu nie oznacza samo w sobie potwierdzenia jego ważności ani wydania postanowienia o nabyciu spadku.

**Otwarcie i ogłoszenie testamentu** obejmuje sprawdzenie dokumentu, jego otwarcie oraz podanie treści osobom uczestniczącym w czynności. W postępowaniu sądowym czynność tę dokumentuje protokół. Powinien on wskazywać między innymi stan zewnętrzny testamentu, datę sporządzenia, jeżeli została podana, datę złożenia dokumentu, osobę, która go złożyła, oraz datę otwarcia i ogłoszenia. Jeżeli złożono kilka testamentów tego samego spadkodawcy, otwiera się i ogłasza wszystkie, a na każdym odnotowuje się istnienie pozostałych dokumentów.

Ogłoszenia może dokonać sąd, a w określonych sytuacjach także notariusz. Notarialne otwarcie i ogłoszenie testamentu jest utrwalane w protokole. Czynność ta ma charakter urzędowy, lecz nie przesądza o tym, kto ostatecznie dziedziczy. Kwestia nabycia spadku, udziałów spadkobierców oraz skuteczności poszczególnych rozrządzeń może być rozstrzygana w dalszym postępowaniu.

Ogłoszenie testamentu ma również znaczenie dla biegu niektórych terminów i powstania określonych uprawnień. Po jego dokonaniu zapisobierca może żądać wykonania zapisu, o ile nie jest obciążony dalszym zapisem. Od ogłoszenia testamentu może rozpoczynać się także termin przedawnienia roszczeń o zachowek lub zmniejszenie zapisów. W przypadku fundacji ustanowionej w testamencie ogłoszenie może mieć znaczenie dla terminu przeznaczonego na jej wpis do rejestru, a w przypadku fundacji rodzinnej może prowadzić do powstania fundacji rodzinnej w organizacji.

Kodeks cywilny

Kodeks postępowania cywilnego

Art. 652 Kodeksu postępowania cywilnego (k.p.c.) reguluje procedurę zawiadamiania o otwarciu i ogłoszeniu testamentu. Przepis ten ma na celu zapewnienie, że osoby zainteresowane treścią testamentu oraz osoby pełniące określone funkcje związane z zarządzaniem spadkiem są odpowiednio poinformowane o dokonanych czynnościach.

1. **Podmioty zobowiązane do zawiadomienia**:
   - **Sąd spadku**: Jest to sąd właściwy do rozpoznawania spraw spadkowych, który dokonuje otwarcia i ogłoszenia testamentu.
   - **Notariusz**: Może również dokonać otwarcia i ogłoszenia testamentu, a następnie ma obowiązek zawiadomić sąd spadku, chyba że zarejestrował akt poświadczenia dziedziczenia.

2. **Osoby, które powinny być zawiadomione**:
   - **Osoby, których rozrządzenia testamentowe dotyczą**: Są to osoby wskazane w testamencie jako spadkobiercy, zapisobiercy, czy inne osoby, którym testament przyznaje określone prawa lub obowiązki.
   - **Wykonawca testamentu**: Osoba wyznaczona przez spadkodawcę do realizacji postanowień testamentu.
   - **Tymczasowy przedstawiciel**: Osoba wyznaczona do zarządzania spadkiem do czasu powołania właściwego spadkobiercy.
   - **Kurator spadku**: Osoba powołana przez sąd do zarządzania spadkiem w określonych sytuacjach, np. gdy spadkobierca jest nieznany.

3. **Procedura zawiadamiania**:
   - **Sąd spadku**: Po dokonaniu otwarcia i ogłoszenia testamentu, sąd spadku ma obowiązek zawiadomić osoby zainteresowane oraz wykonawcę testamentu, tymczasowego przedstawiciela i kuratora spadku.
   - **Notariusz**: Po dokonaniu otwarcia i ogłoszenia testamentu, notariusz niezwłocznie zawiadamia sąd spadku, przesyłając odpis sporządzonego protokołu. Wyjątkiem jest sytuacja, gdy notariusz zarejestrował akt poświadczenia dziedziczenia, co zwalnia go z obowiązku zawiadamiania sądu.

4. **Znaczenie terminu „w miarę możności”**:
   - Przepis używa sformułowania „w miarę możności”, co oznacza, że sąd spadku i notariusz powinni dołożyć wszelkich starań, aby zawiadomić osoby zainteresowane, jednak nie zawsze będzie to możliwe. Przykładowo, mogą wystąpić trudności w ustaleniu adresu zamieszkania danej osoby.

5. **Znaczenie zawiadomienia**:
   - Zawiadomienie o otwarciu i ogłoszeniu testamentu ma kluczowe znaczenie dla ochrony praw osób zainteresowanych spadkiem. Pozwala im na podjęcie odpowiednich działań prawnych, takich jak złożenie oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku, czy też zgłoszenie roszczeń wynikających z testamentu.

Podsumowując, art. 652 k.p.c. jest istotnym przepisem proceduralnym, który zapewnia transparentność i informowanie osób zainteresowanych o kluczowych czynnościach związanych z testamentem. Jego celem jest ochrona praw spadkobierców i innych osób wskazanych w testamencie oraz zapewnienie prawidłowego zarządzania spadkiem.

#### Art. 129. o fundacji rodzinnej

Zmiany wprowadzone w Kodeksie cywilnym dotyczące fundacji rodzinnej mają na celu dostosowanie przepisów do nowej instytucji prawnej, jaką jest fundacja rodzinna. Poniżej przedstawiam szczegółowy komentarz do poszczególnych zmian.

#### Art. 927 § 3

Nowe brzmienie § 3 art. 927 umożliwia fundacji lub fundacji rodzinnej ustanowionej w testamencie przez spadkodawcę bycie spadkobiercą, pod warunkiem wpisania jej do rejestru w ciągu dwóch lat od ogłoszenia testamentu. Ta zmiana wprowadza jasność co do terminu, w jakim fundacja musi zostać zarejestrowana, aby mogła dziedziczyć, co jest istotne dla pewności obrotu prawnego.

#### Art. 991 § 2

Zmiana w § 2 art. 991 rozszerza katalog sposobów zaspokojenia roszczeń z tytułu zachowku o świadczenia od fundacji rodzinnej oraz mienie związane z jej rozwiązaniem. Jest to istotne, ponieważ uwzględnia nowe formy majątku, które mogą być przekazywane w ramach fundacji rodzinnej, co zapewnia większą elastyczność w zaspokajaniu roszczeń uprawnionych do zachowku.

#### Art. 993 § 2 i 3

Dodanie § 2 i 3 do art. 993 wprowadza zasady doliczania funduszu założycielskiego fundacji rodzinnej oraz mienia związanego z jej rozwiązaniem do spadku przy obliczaniu zachowku. Te przepisy mają na celu zapewnienie, że majątek przekazany do fundacji rodzinnej nie będzie służył obejściu przepisów o zachowku, co chroni interesy uprawnionych do zachowku.

#### Art. 994^1

Nowy art. 994^1 wprowadza wyjątki od doliczania funduszu założycielskiego fundacji rodzinnej oraz mienia związanego z jej rozwiązaniem do spadku przy obliczaniu zachowku. Przepisy te uwzględniają różne sytuacje życiowe, takie jak przekazanie majątku przed więcej niż dziesięciu laty, brak zstępnych w momencie przekazania, czy przekazanie majątku przed zawarciem małżeństwa. Te wyjątki mają na celu zrównoważenie interesów spadkobierców i uprawnionych do zachowku.

#### Art. 995 § 3

Dodanie § 3 do art. 995 określa sposób obliczania wartości funduszu założycielskiego fundacji rodzinnej oraz mienia związanego z jej rozwiązaniem. Wartość ta jest obliczana według stanu z chwili przekazania, ale według cen z chwili ustalania zachowku. Jest to istotne dla zapewnienia sprawiedliwości w obliczaniu wartości majątku.

#### Art. 996 § 2

Nowy § 2 art. 996 wprowadza zasadę zaliczania świadczeń od fundacji rodzinnej oraz mienia związanego z jej rozwiązaniem na należny zachowek. Przepis ten ma na celu zapewnienie, że uprawnieni do zachowku otrzymają odpowiednią część majątku, nawet jeśli został on przekazany do fundacji rodzinnej.

#### Art. 997 § 2

Dodanie § 2 do art. 997 wprowadza zasadę zaliczania kosztów zrealizowanego przez fundację rodzinną obowiązku alimentacyjnego na należny zachowek. Jest to istotne dla uwzględnienia kosztów poniesionych przez fundację rodzinną na rzecz uprawnionych do zachowku.

#### Art. 997^1

Nowy art. 997^1 wprowadza możliwość żądania odroczenia terminu płatności zachowku, rozłożenia go na raty, a w wyjątkowych przypadkach - jego obniżenia. Przepisy te uwzględniają sytuację osobistą i majątkową zarówno uprawnionego do zachowku, jak i obowiązanego do jego zaspokojenia, co ma na celu zapewnienie elastyczności i sprawiedliwości w realizacji roszczeń z tytułu zachowku.

#### Art. 1000 § 4-7

Dodanie § 4-7 do art. 1000 wprowadza zasady odpowiedzialności fundacji rodzinnej oraz osób, które otrzymały mienie w związku z jej rozwiązaniem, za uzupełnienie zachowku. Przepisy te mają na celu zapewnienie, że uprawnieni do zachowku będą mogli dochodzić swoich roszczeń, nawet jeśli majątek został przekazany do fundacji rodzinnej lub jej beneficjentom.

#### Art. 1001 § 2

Nowy § 2 art. 1001 wprowadza zasadę odpowiedzialności osób, które otrzymały mienie w związku z rozwiązaniem fundacji rodzinnej, w zależności od kolejności otrzymania tego mienia. Przepis ten ma na celu zapewnienie sprawiedliwości w dochodzeniu roszczeń z tytułu zachowku.

#### Art. 1007 § 3 i 4

Dodanie § 3 i 4 do art. 1007 wprowadza terminy przedawnienia roszczeń przeciwko fundacji rodzinnej oraz osobom, które otrzymały mienie w związku z jej rozwiązaniem. Przepisy te mają na celu zapewnienie pewności prawnej i ochronę interesów wszystkich stron.

#### Art. 1048 § 2 i 3

Nowe § 2 i 3 art. 1048 wprowadzają możliwość zrzeczenia się prawa do zachowku oraz zrzeczenia się dziedziczenia na korzyść innej osoby. Przepisy te mają na celu zapewnienie elastyczności w zarządzaniu majątkiem i dziedziczeniem.

### Podsumowanie

Zmiany wprowadzone w Kodeksie cywilnym dotyczące fundacji rodzinnej mają na celu dostosowanie przepisów do nowej instytucji prawnej oraz zapewnienie ochrony interesów uprawnionych do zachowku. Przepisy te wprowadzają zasady doliczania funduszu założycielskiego fundacji rodzinnej oraz mienia związanego z jej rozwiązaniem do spadku, określają sposób obliczania wartości tego majątku, a także wprowadzają możliwość żądania odroczenia terminu płatności zachowku, rozłożenia go na raty oraz obniżenia. Nowe przepisy mają na celu zapewnienie sprawiedliwości i elastyczności w realizacji roszczeń z tytułu zachowku oraz ochronę interesów wszystkich stron.

o fundacji rodzinnej

Art. 23 ustawy o fundacji rodzinnej wprowadza pojęcie fundacji rodzinnej w organizacji, która powstaje z chwilą sporządzenia aktu założycielskiego albo ogłoszenia testamentu. Przepis ten reguluje kluczowe aspekty funkcjonowania fundacji rodzinnej w organizacji, w tym jej nazwę, zdolność prawną, reprezentację oraz odpowiedzialność osób działających w jej imieniu.

#### 1. Powstanie fundacji rodzinnej w organizacji

Zgodnie z art. 23, fundacja rodzinna w organizacji powstaje z chwilą sporządzenia aktu założycielskiego albo ogłoszenia testamentu. Oznacza to, że już na etapie organizacyjnym fundacja posiada pewne cechy podmiotu prawnego, co jest istotne z punktu widzenia jej funkcjonowania i ochrony majątku.

#### 2. Nazwa fundacji rodzinnej w organizacji

Fundacja rodzinna w organizacji musi w swojej nazwie zawierać dodatkowe oznaczenie „w organizacji”. Jest to wymóg formalny, który ma na celu informowanie osób trzecich o tym, że fundacja znajduje się w fazie organizacyjnej i nie jest jeszcze w pełni ukształtowanym podmiotem prawnym.

#### 3. Zdolność prawna fundacji rodzinnej w organizacji

Fundacja rodzinna w organizacji zarządza we własnym imieniu posiadanym majątkiem i zapewnia jego ochronę. Może nabywać prawa, w tym własność nieruchomości i inne prawa rzeczowe, zaciągać zobowiązania, pozywać i być pozywana. Oznacza to, że fundacja w organizacji posiada zdolność prawną i zdolność do czynności prawnych, co jest niezbędne do realizacji jej celów.

#### 4. Reprezentacja fundacji rodzinnej w organizacji

Fundacja rodzinna w organizacji jest reprezentowana przez fundatora lub pełnomocnika powołanego przez fundatora, a w przypadkach wskazanych w ustawie - przez zarząd. Jest to istotne z punktu widzenia odpowiedzialności za działania podejmowane w imieniu fundacji. Przepis ten zapewnia elastyczność w zakresie reprezentacji, co może być korzystne w praktyce.

#### 5. Odpowiedzialność osób reprezentujących fundację

Odpowiedzialność osób, które reprezentują fundację rodzinną w organizacji, ustaje z chwilą zatwierdzenia ich czynności uchwałą zarządu, a w przypadku czynności zarządu - z chwilą zatwierdzenia jego czynności. Podmiot uprawniony do zatwierdzenia czynności zarządu określa statut. Jest to mechanizm, który ma na celu ochronę interesów fundacji oraz zapewnienie odpowiedzialności osób działających w jej imieniu.

#### 6. Subsydiarne stosowanie przepisów

Do fundacji rodzinnej w organizacji w sprawach nieuregulowanych w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące fundacji rodzinnej. Oznacza to, że w przypadku braku szczegółowych regulacji dotyczących fundacji w organizacji, należy stosować ogólne przepisy dotyczące fundacji rodzinnej, co zapewnia spójność i jednolitość regulacji prawnych.

### Podsumowanie

Art. 23 ustawy o fundacji rodzinnej wprowadza kompleksowe regulacje dotyczące fundacji rodzinnej w organizacji, zapewniając jej zdolność prawną, określając zasady reprezentacji oraz odpowiedzialności osób działających w jej imieniu. Przepis ten jest kluczowy dla prawidłowego funkcjonowania fundacji na etapie organizacyjnym i stanowi fundament dla dalszego rozwoju i działalności fundacji rodzinnej.

Złożenie testamentu u notariusza uruchamia czynność urzędową: notariusz otwiera go i ogłasza, chyba że nastąpiło to już wcześniej. Przebieg tej czynności zostaje utrwalony w protokole.

### Najważniejsze punkty

- Obowiązek powstaje w razie złożenia testamentu notariuszowi.
- Notariusz dokonuje dwóch powiązanych czynności: otwarcia i ogłoszenia testamentu.
- Czynność odpada, jeżeli otwarcie i ogłoszenie już nastąpiło - przepis nie przewiduje jej powtarzania.
- Z otwarcia i ogłoszenia sporządza się protokół, który dokumentuje przebieg czynności.
- Przepis nie dotyczy oceny ważności testamentu ani skuteczności zawartych w nim rozrządzeń.

Ogłoszenie testamentu

Ogłoszenie testamentu - definicja

Ogłoszenie testamentu w przepisach

Kodeks cywilny3 przepisy

Kodeks postępowania cywilnego6 przepisów

o fundacji rodzinnej3 przepisy

Prawo o notariacie1 przepis