Odwołanie członka

Odwołanie członka to pozbawienie osoby członkostwa w organie, radzie, komisji albo innej strukturze organizacyjnej przed upływem okresu, na który została powołana. W polskim prawie jest to sposób zakończenia pełnienia funkcji, odrębny od śmierci, rezygnacji oraz wygaśnięcia mandatu z innych przyczyn. Skutkiem odwołania jest co do zasady utrata uprawnień i obowiązków związanych z pełnioną funkcją, ale nie zawsze ustaje samo członkostwo w danej organizacji.

Odwołanie następuje przez czynność podmiotu uprawnionego do powołania członka albo wskazanego w ustawie, umowie, statucie lub innym właściwym akcie. Zależnie od regulacji może to być uchwała wspólników, fundator, rada nadzorcza, zgromadzenie beneficjentów, właściwy minister, właściciele lokali albo inny organ. Przepisy mogą przyznawać prawo do odwołania w każdym czasie, wymagać wystąpienia określonej przyczyny lub pozostawiać szczegółowe zasady umowie spółki albo statutowi.

Najważniejsze cechy odwołania:

• dotyczy członka organu lub innego ciała, a niekiedy także osoby pełniącej określoną funkcję;
• może nastąpić w trakcie kadencji i powodować wcześniejsze zakończenie mandatu;
• wymaga zachowania właściwej formy, kompetencji organu oraz zasad podejmowania decyzji;
• może być połączone z obowiązkiem powołania następcy, jeżeli jest to potrzebne do zapewnienia prawidłowego działania organu.

Instytucja ta występuje między innymi w prawie spółek, prawie fundacyjnym, prawie lokalowym, prawie ochrony środowiska, prawie o adwokaturze oraz prawie podatkowym. W spółce z ograniczoną odpowiedzialnością wspólnicy mogą odwoływać członków rady nadzorczej, a odwołanie członka zarządu stanowi jedną z przyczyn wygaśnięcia jego mandatu. W fundacji rodzinnej przepisy określają podmioty uprawnione do odwoływania członków zarządu i rady nadzorczej. W niektórych sprawach głosowanie nad odwołaniem jest tajne, zwłaszcza gdy dotyczy spraw osobowych lub odpowiedzialności członka. Samo odwołanie nie zawsze wstrzymuje pracę organu, ponieważ przepisy mogą określać skutki zmniejszenia jego składu.