Odrębna własność

Odrębna własność to ustanowione prawem własności prawo do samodzielnego lokalu, najczęściej mieszkalnego albo użytkowego, znajdującego się w budynku. Lokal stanowi odrębną nieruchomość od gruntu i pozostałych części budynku, chociaż jest z nimi trwale związany pod względem prawnym i gospodarczym.

Przedmiotem odrębnej własności jest wyodrębniony lokal wraz z pomieszczeniami przynależnymi, takimi jak piwnica, komórka lub garaż, jeżeli zostały przypisane do lokalu. Właściciel lokalu jest jednocześnie współwłaścicielem nieruchomości wspólnej. Obejmuje ona grunt oraz części budynku i urządzenia, które nie służą wyłącznie właścicielom poszczególnych lokali, na przykład klatki schodowe, dach, elewację lub instalacje wspólne. Udział w nieruchomości wspólnej jest związany z własnością lokalu i nie może być zbyty ani obciążony niezależnie od niego.

Ustanowienie odrębnej własności może nastąpić między innymi w drodze umowy, jednostronnej czynności właściciela nieruchomości albo orzeczenia sądu. Możliwe jest także zobowiązanie właściciela gruntu do wybudowania budynku i ustanowienia w nim odrębnej własności lokali. Do skutecznego wyodrębnienia lokalu konieczne jest jego odpowiednie oznaczenie oraz spełnienie wymagań dotyczących samodzielności lokalu. Odrębna własność jest ujawniana w księdze wieczystej.

Prawo to występuje przede wszystkim w prawie nieruchomości i prawie lokalowym, w szczególności w regulacjach dotyczących własności lokali oraz spółdzielni mieszkaniowych. Ma znaczenie przy sprzedaży, dziedziczeniu, ustanawianiu hipoteki i innych obciążeniach. Właściciel odrębnego lokalu uczestniczy także w zarządzie nieruchomością wspólną, zwykle stosownie do wielkości udziału. Przy wycenie uwzględnia się lokal, pomieszczenia przynależne, udział w nieruchomości wspólnej oraz, w odpowiednich przypadkach, związane z nią prawo do gruntu lub użytkowania wieczystego. Odrębna własność różni się od spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu, ponieważ jest prawem własności nieruchomości, a nie ograniczonym prawem rzeczowym.