Odprawa pośmiertna

Odprawa pośmiertna to jednorazowe świadczenie pieniężne wypłacane rodzinie osoby zmarłej w związku z jej zatrudnieniem albo pełnieniem służby. Jej celem jest częściowe złagodzenie skutków utraty dochodu przez najbliższych. Odprawa pośmiertna nie jest składnikiem wynagrodzenia zmarłego ani świadczeniem należnym bezpośrednio jemu, lecz uprawnionym członkom rodziny.

W prawie pracy obowiązek wypłaty odprawy pośmiertnej spoczywa na pracodawcy, jeżeli śmierć pracownika nastąpiła w czasie trwania stosunku pracy albo w związku z pobieraniem zasiłku po jego rozwiązaniu, w przypadkach określonych w przepisach. Uprawnieni są przede wszystkim małżonek oraz inni członkowie rodziny spełniający warunki wymagane do uzyskania świadczeń związanych z utratą żywiciela. Wysokość odprawy zależy od okresu zatrudnienia u danego pracodawcy. Jeżeli do świadczenia uprawniona jest większa liczba osób, odprawa jest co do zasady dzielona między nie według ustawowych zasad.

Odrębne regulacje dotyczą funkcjonariuszy i żołnierzy zawodowych. W przepisach o obronie Ojczyzny odprawa pośmiertna może przysługiwać rodzinie żołnierza zawodowego w razie jego śmierci, uznania za zmarłego lub zaginięcia. Przepisy o Policji przewidują analogiczne świadczenia dla rodziny zmarłego albo zaginionego policjanta. W tych grupach zawodowych zasady ustalania uprawnionych, wysokości świadczenia i trybu wypłaty wynikają z regulacji służbowych, a odprawa może występować obok zasiłku pogrzebowego oraz należności związanych z pokryciem kosztów pogrzebu.

Znaczenie praktyczne: odprawa pośmiertna jest świadczeniem o charakterze ochronnym i socjalnym. Jej uzyskanie wymaga ustalenia, czy zmarły pozostawał w stosunku pracy lub służby objętym odpowiednimi przepisami oraz którzy członkowie rodziny spełniają ustawowe warunki. Termin „odprawa pośmiertna” nie oznacza jednego świadczenia o identycznych zasadach, ponieważ jego konstrukcja zależy od rodzaju zatrudnienia lub służby.