Ochrona posiadania

Ochrona posiadania to zespół środków prawnych służących zabezpieczeniu faktycznego władania rzeczą przed samowolnym pozbawieniem posiadania albo jego zakłóceniem. Chroniony jest przede wszystkim istniejący stan faktyczny, a nie samo prawo własności. Oznacza to, że ochrony może żądać także osoba, która nie jest właścicielem rzeczy, lecz faktycznie nią włada.

W polskim prawie posiadanie może mieć charakter samoistny, gdy osoba włada rzeczą tak, jak właściciel, albo zależny, gdy włada nią w zakresie odpowiadającym innemu prawu lub stosunkowi prawnemu, na przykład najemca korzystający z lokalu. Ochrona posiadania co do zasady nie zależy od tego, czy posiadacz działał w dobrej wierze ani czy przysługuje mu tytuł prawny do rzeczy.

Naruszenie posiadania może polegać na całkowitym pozbawieniu władania, na przykład przez odebranie rzeczy, albo na jego zakłóceniu, gdy posiadacz nadal włada rzeczą, lecz korzystanie z niej jest utrudnione. Podstawowym środkiem ochrony jest żądanie przywrócenia poprzedniego stanu posiadania oraz zaniechania dalszych naruszeń. W postępowaniu dotyczącym ochrony posiadania bada się przede wszystkim ostatni spokojny stan posiadania i sposób jego naruszenia, a nie ostateczne prawo własności do rzeczy.

Najważniejsze cechy ochrony posiadania:

• służy szybkiemu przywróceniu porządku faktycznego i ograniczeniu samowolnych działań,
• dotyczy zarówno pozbawienia posiadania, jak i jego zakłócania,
• może obejmować także ochronę władania lokalem,
• jest odrębna od ochrony własności i innych praw rzeczowych.

Przepisy o ochronie posiadania znajdują się przede wszystkim w Kodeksie cywilnym, natomiast zasady rozpoznawania takich spraw określa także Kodeks postępowania cywilnego. Współposiadacz może korzystać z ochrony w zakresie możliwym do ustalenia, jednak szczególne ograniczenia występują wtedy, gdy nie da się określić zakresu współposiadania. W sprawach o naruszenie posiadania niedopuszczalne jest również powództwo wzajemne.