Ochrona konkurencji

Ochrona konkurencji to zespół zasad i instrumentów prawnych służących zachowaniu warunków uczciwej rywalizacji między przedsiębiorcami oraz ochronie rynku przed działaniami, które ograniczają konkurencję. Jej celem jest zapewnienie, aby przedsiębiorcy mogli konkurować na równych zasadach, a ceny, jakość i dostępność towarów lub usług były kształtowane przede wszystkim przez mechanizmy rynkowe.

W polskim prawie ochrona konkurencji obejmuje w szczególności:

• zakaz porozumień ograniczających konkurencję, w tym ustalania cen, podziału rynków lub uzgadniania wyników przetargów;
• zakaz nadużywania pozycji dominującej, na przykład przez narzucanie nieuczciwych warunków lub ograniczanie dostępu do rynku;
• kontrolę koncentracji przedsiębiorców, jeżeli połączenia, przejęcia lub utworzenie wspólnego przedsiębiorcy mogą istotnie wpływać na konkurencję;
• przeciwdziałanie praktykom naruszającym zbiorowe interesy konsumentów, które pozostaje powiązane z ochroną konkurencji, choć stanowi odrębną dziedzinę ochrony rynku.

Podstawowe zadania w tym zakresie wykonuje Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Organ ten kontroluje przestrzeganie przepisów, prowadzi postępowania i badania rynku, wydaje decyzje oraz może nakładać sankcje przewidziane w przepisach. W ramach postępowań mogą być także prowadzone kontrole i przeszukania, a przedsiębiorcy mogą być zobowiązani do przekazywania informacji i dokumentów. Niektóre czynności związane z koncentracją wymagają uzyskania zgody organu ochrony konkurencji albo złożenia oświadczenia o braku obowiązku jej zgłoszenia.

Decyzje i postanowienia Prezesa Urzędu mogą być kwestionowane przed Sądem Ochrony Konkurencji i Konsumentów, działającym w ramach Sądu Okręgowego w Warszawie. Ochrona konkurencji ma zatem wymiar administracyjny, sądowy i karny. Przykładowo, utrudnianie przetargu lub uzgadnianie działań w celu wpłynięcia na jego wynik może stanowić przestępstwo. Przepisy o ochronie konkurencji stosuje się również w wybranych postępowaniach dotyczących obrotu gospodarczego, z uwzględnieniem szczególnych wyłączeń przewidzianych dla niektórych umów i dziedzin działalności państwa.