Ocena ryzyka

Ocena ryzyka to uporządkowany, oparty na wiedzy naukowej proces służący ustaleniu, jakie zagrożenie może wiązać się z określonym czynnikiem oraz jakie mogą być skutki jego wystąpienia. W ustawie o bezpieczeństwie żywności i żywienia pojęcie to ma znaczenie w rozumieniu art. 3 pkt 11 rozporządzenia nr 178/2002, do którego ustawa odsyła zamiast formułować odrębną, pełną definicję.

Ocena ryzyka obejmuje cztery podstawowe elementy:

• identyfikację zagrożenia, czyli ustalenie, jaki czynnik może powodować niekorzystne skutki;
• charakterystykę zagrożenia, polegającą na określeniu możliwych skutków jego działania oraz ich znaczenia;
• ocenę narażenia, czyli ustalenie, w jakim zakresie i w jakich warunkach ludzie mogą mieć kontakt z danym zagrożeniem;
• charakterystykę ryzyka, która łączy wcześniejsze ustalenia i przedstawia ocenę prawdopodobieństwa wystąpienia szkodliwych skutków oraz ich możliwej wagi.

Ocena ryzyka nie jest więc samym stwierdzeniem, że zagrożenie istnieje. Wymaga przeanalizowania zarówno jego rodzaju, jak i potencjalnych następstw, narażenia oraz prawdopodobieństwa ich wystąpienia. Jej celem jest dostarczenie obiektywnych podstaw do działań związanych z ochroną zdrowia i bezpieczeństwem żywności. Dzięki niej można rozpoznać sytuacje wymagające kontroli, ustalić znaczenie danego zagrożenia i właściwie ukierunkować działania podejmowane w systemie bezpieczeństwa żywności.

W praktyce pojęcie to odnosi się przede wszystkim do zagrożeń mogących wystąpić na etapie produkcji, przetwarzania, obrotu lub spożycia żywności. Ocena może być także elementem dokumentacji i analiz wymaganych przy określonych produktach, procesach lub działaniach organów publicznych. Nie należy utożsamiać jej z każdym użyciem słowa „ryzyko”. W innych przepisach występują odrębne znaczenia, takie jak ocena ryzyka powodziowego, ryzyka zawodowego, ryzyka podatkowego lub ryzyka związanego z produktem leczniczym. Wspólnym elementem jest analiza zagrożeń i możliwych skutków, jednak zakres oraz cel oceny zależą od dziedziny regulacji.