Obrona narodowa

„Obrona narodowa” oznacza w polskim prawie ogół działań państwa służących ochronie niepodległości, suwerenności, integralności terytorialnej oraz bezpieczeństwa Rzeczypospolitej Polskiej. Jest to pojęcie szerokie, obejmujące nie tylko przygotowanie i użycie sił zbrojnych, lecz także organizację administracji publicznej, planowanie obronne, gospodarowanie zasobami, finansowanie zadań oraz współdziałanie instytucji państwowych w sytuacjach zagrożenia.

W przepisach termin ten może występować jako:

• zadanie państwa, związane z kierowaniem obronnością kraju i realizacją polityki bezpieczeństwa;
• cel publiczny, uzasadniający określone działania administracji, w tym przeznaczenie lub wykorzystanie nieruchomości na potrzeby obronne;
• kategoria wydatków publicznych, planowanych w budżecie państwa i przeznaczanych na utrzymanie oraz rozwój zdolności obronnych;
• przesłanka szczególnego uregulowania, wpływająca na stosowanie przepisów dotyczących gospodarki, infrastruktury, środowiska, zasobów wodnych lub nowych technologii.

W praktyce obrona narodowa obejmuje zarówno działania wojskowe, jak i przedsięwzięcia cywilne, takie jak zabezpieczenie infrastruktury, zapewnienie ciągłości działania organów państwa, przygotowanie zasobów oraz rozwój zaplecza przemysłowego i technicznego. Odpowiedzialność za kierowanie obronnością państwa przypisana jest Ministrowi Obrony Narodowej, natomiast szczegółowe zadania mogą wykonywać także inne organy i jednostki administracji.

Pojęcie to nie oznacza jednej, odrębnej instytucji ani pojedynczej procedury. Jego znaczenie zależy od dziedziny regulacji. W ustawie o obronie Ojczyzny odnosi się przede wszystkim do organizacji systemu obronnego, kierowania obronnością, służby wojskowej i finansowania potrzeb obronnych. W przepisach o gospodarce nieruchomościami może uzasadniać szczególne przeznaczenie nieruchomości, a w regulacjach finansów publicznych wpływa na planowanie wydatków i ocenę ich skutków. Termin może również wyznaczać zakres wyjątków lub szczególnych zasad stosowanych w innych obszarach prawa.