Kodeks postępowania administracyjnego

Kodeks postępowania cywilnego

Art. 179 Kodeksu postępowania karnego reguluje kwestię przesłuchiwania osób, które są zobowiązane do zachowania w tajemnicy informacji niejawnych o klauzuli tajności „tajne” lub „ściśle tajne”. Zgodnie z tym przepisem, takie osoby mogą być przesłuchane co do okoliczności objętych tą tajemnicą jedynie po zwolnieniu ich od obowiązku zachowania tajemnicy przez uprawniony organ przełożony. Zwolnienie to może być odmówione jedynie w przypadku, gdy złożenie zeznania przez daną osobę mogłoby wyrządzić poważną szkodę państwu. W sytuacji, gdy sąd lub prokurator uzna, że konieczne jest przesłuchanie takiej osoby, mogą oni zwrócić się do właściwego naczelnego organu administracji rządowej o zwolnienie świadka od obowiązku zachowania tajemnicy, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Jest to istotne zabezpieczenie mające na celu ochronę informacji poufnych i interesów państwa.

Kodeks postępowania karnego (kpk)

Art. 180 Kodeksu postępowania karnego (k.p.k.) reguluje kwestie związane z obowiązkiem zachowania tajemnicy przez osoby posiadające informacje niejawne lub związane z wykonywaniem określonych zawodów lub funkcji. Przepis ten wprowadza mechanizmy ochrony tajemnicy zawodowej oraz określa warunki, pod którymi możliwe jest zwolnienie z tego obowiązku.

#### § 1. Tajemnica informacji niejawnych i zawodowych

Pierwszy paragraf art. 180 k.p.k. stanowi, że osoby zobowiązane do zachowania tajemnicy informacji niejawnych o klauzuli „zastrzeżone” lub „poufne”, a także tajemnicy zawodowej, mogą odmówić składania zeznań dotyczących tych informacji. Wyjątkiem jest sytuacja, gdy sąd lub prokurator, działając dla dobra wymiaru sprawiedliwości, zwolni te osoby z obowiązku zachowania tajemnicy, chyba że ustawy szczególne stanowią inaczej. Na postanowienie w tej sprawie przysługuje zażalenie.

#### § 2. Tajemnice zawodowe

Drugi paragraf precyzuje, że osoby zobowiązane do zachowania tajemnicy notarialnej, adwokackiej, radcy prawnego, doradcy podatkowego, lekarskiej, dziennikarskiej, statystycznej oraz tajemnicy Prokuratorii Generalnej mogą być przesłuchiwane w zakresie tych tajemnic tylko wtedy, gdy jest to niezbędne dla dobra wymiaru sprawiedliwości, a okoliczności nie mogą być ustalone na podstawie innego dowodu. W postępowaniu przygotowawczym decyzję o przesłuchaniu lub zezwoleniu na przesłuchanie podejmuje sąd na posiedzeniu bez udziału stron, w terminie nie dłuższym niż 7 dni od daty doręczenia wniosku prokuratora. Na postanowienie sądu przysługuje zażalenie.

#### § 3. Tajemnica dziennikarska

Trzeci paragraf wprowadza szczególną ochronę tajemnicy dziennikarskiej. Zwolnienie dziennikarza od obowiązku zachowania tajemnicy nie może dotyczyć danych umożliwiających identyfikację autora materiału prasowego, listu do redakcji lub innego materiału o podobnym charakterze, jak również identyfikację osób udzielających informacji opublikowanych lub przekazanych do opublikowania, jeżeli osoby te zastrzegły nieujawnianie powyższych danych.

#### § 4. Wyjątki od tajemnicy dziennikarskiej

Czwarty paragraf stanowi, że przepis § 3 nie ma zastosowania, jeżeli informacja dotyczy przestępstwa, o którym mowa w art. 240 § 1 Kodeksu karnego (k.k.), czyli przestępstwa niepowiadomienia o przygotowywanym lub dokonanym przestępstwie.

#### § 5. Odpowiedzialność dziennikarza

Piąty paragraf podkreśla, że odmowa przez dziennikarza ujawnienia danych, o których mowa w § 3, nie uchyla jego odpowiedzialności za przestępstwo, którego dopuścił się, publikując informację.

### Podsumowanie

Art. 180 k.p.k. wprowadza istotne mechanizmy ochrony tajemnic zawodowych i informacji niejawnych, jednocześnie umożliwiając ich ujawnienie w wyjątkowych sytuacjach, gdy jest to niezbędne dla dobra wymiaru sprawiedliwości. Przepis ten balansuje między potrzebą ochrony tajemnic a interesem publicznym, zapewniając jednocześnie odpowiednie procedury odwoławcze. Szczególna ochrona tajemnicy dziennikarskiej podkreśla znaczenie wolności prasy, jednak z zastrzeżeniem odpowiedzialności za publikowane treści.

Nabór prowadzi pięcioosobowy zespół powołany przez Przewodniczącego Komisji. W jego skład wchodzą dwaj przedstawiciele Przewodniczącego, w tym przewodniczący zespołu, a także przedstawiciele Rady, Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych i Prezesa Polskiej Akademii Nauk. Członkowie zespołu powinni mieć wiedzę i doświadczenie związane ze sztuczną inteligencją lub naukami prawnymi oraz doświadczenie zawodowe pozwalające na rzetelną ocenę kandydatów. W trakcie naboru sprawdza się doświadczenie zawodowe, wiedzę potrzebną do wykonywania obowiązków oraz kompetencje kierownicze. Zespół może powierzyć ocenę wiedzy i kompetencji osobie spoza swojego składu, pod warunkiem że ma ona odpowiednie kwalifikacje i doświadczenie. Zespół przedstawia Przewodniczącemu Komisji nie więcej niż trzech najlepszych kandydatów. Cały przebieg naboru musi zostać opisany w protokole, obejmującym między innymi listę kandydatów, kolejność ich oceny, zastosowane metody oraz uzasadnienie wyboru albo przyczyny nie wyłonienia kandydata. Informacje uzyskane podczas naboru są objęte obowiązkiem zachowania w tajemnicy.

o systemach sztucznej inteligencji

Komisja powołuje i odwołuje przewodniczącego Rady oraz jego zastępcę, wybierając spośród kandydatów przedstawionych przez Radę. Rada przedstawia po dwóch kandydatów na każde z tych stanowisk, wyłącznie spośród swoich członków. Przewodniczący organizuje pracę Rady i reprezentuje ją na zewnątrz, a podczas jego nieobecności zastępuje go zastępca. W posiedzeniach mogą uczestniczyć także inne osoby, jeżeli ich udział uzasadnia temat spotkania i zostaną wskazane przez Komisję albo przewodniczącego. Członkowie Rady i zaproszeni goście muszą zachować w tajemnicy informacje poznane w związku z pełnioną funkcją lub udziałem w posiedzeniu. Komisja może zwolnić z tego obowiązku w określonym zakresie, gdy utrzymanie tajemnicy mogłoby poważnie zaszkodzić państwu albo życiu, zdrowiu lub prawom podstawowym osób fizycznych. Osoby te nie mogą prowadzić działalności publicznej sprzecznej z pracą w Radzie ani podejmować działań powodujących konflikt interesów. Udział w pracach jest nieodpłatny, ale przysługuje zwrot kosztów podróży i noclegu. Szczegółowy sposób działania Rady określa regulamin uchwalany przez Komisję, a obsługę zapewnia urząd właściwego ministra.

Ordynacja podatkowa

Art. 86d Ordynacji podatkowej wprowadza szczegółowe obowiązki informacyjne dotyczące schematów podatkowych, które muszą być przestrzegane przez promotorów, korzystających oraz wspomagających. Przepisy te mają na celu zapewnienie transparentności i zgodności działań podatkowych z obowiązującymi przepisami prawa.

#### 1. Obowiązki informacyjne promotora lub korzystającego

Promotor lub korzystający, zlecający wspomagającemu wykonanie czynności związanych ze schematem podatkowym, są zobowiązani do poinformowania wspomagającego na piśmie o NSP (Numerze Schematów Podatkowych) tego schematu, załączając potwierdzenie nadania NSP. Informacja ta musi być przekazana najpóźniej w dniu poprzedzającym wykonanie tych czynności. Przepisy art. 86b § 2a i 3 stosuje się odpowiednio, co oznacza, że wspomagający musi być świadomy, że uzgodnienie może stanowić schemat podatkowy.

#### 2. Obowiązki wspomagającego

Wspomagający ma obowiązek niezwłocznie, nie później niż w terminie 5 dni roboczych od dnia, w którym powziął lub powinien był powziąć wątpliwości, wystąpić z odrębnym pismem do promotora lub korzystającego o przekazanie mu oświadczenia, że uzgodnienie nie stanowi schematu podatkowego. Jeżeli wspomagający nie został poinformowany o NSP zgodnie z § 1 lub nie otrzymał informacji, o której mowa w art. 86b § 3, a przy zachowaniu staranności ogólnie wymaganej w jego działalności powziął wątpliwości, że uzgodnienie może stanowić schemat podatkowy, jest zobowiązany zawiadomić Szefa Krajowej Administracji Skarbowej (KAS) o tej sytuacji.

#### 3. Zawiadomienie Szefa KAS

Wspomagający musi zawiadomić Szefa KAS o powzięciu wątpliwości, wskazując dzień, w którym powziął te wątpliwości, oraz liczbę podmiotów, do których wystąpił o przekazanie oświadczenia. Może on wstrzymać się z wykonaniem czynności do dnia otrzymania oświadczenia, potwierdzenia nadania NSP lub informacji, o której mowa w art. 86b § 3.

#### 4. Tajemnica zawodowa

Jeżeli przekazanie informacji o schemacie podatkowym naruszałoby obowiązek zachowania tajemnicy zawodowej, wspomagający musi niezwłocznie poinformować korzystającego lub promotora, że uzgodnienie stanowi schemat podatkowy, o którym należy przekazać informację Szefowi KAS. Wspomagający musi również zawiadomić Szefa KAS o tej sytuacji, wskazując dzień, w którym dostrzegł, że uzgodnienie stanowi schemat podatkowy, oraz liczbę podmiotów, które poinformował.

#### 5. Odpowiedzialność wspomagającego

Wspomagający, który wstrzymał się z wykonaniem czynności, nie ponosi odpowiedzialności cywilnej ani dyscyplinarnej względem zlecającego te czynności w zakresie związanym ze wstrzymaniem się z ich wykonaniem.

#### 6. Obowiązki w przypadku schematów transgranicznych

Jeżeli wspomagający jest zobowiązany do przekazania informacji o schemacie podatkowym transgranicznym w więcej niż jednym państwie członkowskim UE, obowiązek ten podlega wykonaniu wyłącznie w jednym państwie członkowskim, zgodnie z hierarchią określoną w przepisie.

### Podsumowanie

Art. 86d Ordynacji podatkowej nakłada na promotorów, korzystających i wspomagających szereg obowiązków informacyjnych dotyczących schematów podatkowych. Przepisy te mają na celu zapewnienie przejrzystości i zgodności działań podatkowych z prawem, a także ochronę wspomagających przed odpowiedzialnością cywilną i dyscyplinarną w przypadku wstrzymania się z wykonaniem czynności. Wspomagający muszą działać z należytą starannością, uwzględniając zawodowy charakter swojej działalności oraz specyfikę wykonywanych czynności.

Art. 6 ustawy Prawo o adwokaturze stanowi fundament etyki zawodowej adwokatów, określając obowiązek zachowania tajemnicy zawodowej. Jest to jeden z kluczowych elementów, który buduje zaufanie pomiędzy adwokatem a klientem, a także zapewnia prawidłowe funkcjonowanie systemu wymiaru sprawiedliwości.

#### Obowiązek zachowania tajemnicy zawodowej

Adwokat jest zobowiązany do zachowania w tajemnicy wszelkich informacji, które uzyskał w związku z udzielaniem pomocy prawnej. Obowiązek ten jest bezwzględny i nie może być ograniczony w czasie, co oznacza, że adwokat musi zachować tajemnicę zawodową nawet po zakończeniu współpracy z klientem, a także po zakończeniu swojej kariery zawodowej.

#### Niezbywalność obowiązku

Przepis wyraźnie stwierdza, że adwokata nie można zwolnić od obowiązku zachowania tajemnicy zawodowej. Oznacza to, że nawet sąd nie ma kompetencji do zwolnienia adwokata z tego obowiązku. Jest to istotne zabezpieczenie, które ma na celu ochronę interesów klienta oraz integralności zawodu adwokata.

#### Wyjątki od obowiązku zachowania tajemnicy zawodowej

Mimo że obowiązek zachowania tajemnicy zawodowej jest bardzo rygorystyczny, istnieją pewne wyjątki, które są ściśle określone w przepisach prawa. Art. 6 wskazuje na dwa główne obszary, w których adwokat może być zobowiązany do ujawnienia informacji:

1. **Przeciwdziałanie praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu**:
   - Adwokat jest zobowiązany do udostępniania informacji w zakresie określonym przepisami o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu. Jest to zgodne z międzynarodowymi standardami i regulacjami, które mają na celu zapobieganie działalności przestępczej.

2. **Ordynacja podatkowa**:
   - Adwokat może być zobowiązany do przekazywania informacji na podstawie przepisów zawartych w rozdziale 11a działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa. Przepisy te dotyczą m.in. obowiązków informacyjnych związanych z raportowaniem schematów podatkowych.

#### Podsumowanie

Art. 6 ustawy Prawo o adwokaturze jest kluczowym przepisem, który chroni tajemnicę zawodową adwokatów. Obowiązek ten jest bezwzględny i nieograniczony w czasie, co podkreśla jego znaczenie dla ochrony interesów klientów oraz integralności zawodu adwokata. Wyjątki od tego obowiązku są ściśle określone i dotyczą przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu, a także obowiązków wynikających z Ordynacji podatkowej. Przepis ten jest fundamentem zaufania, na którym opiera się relacja pomiędzy adwokatem a klientem, oraz zapewnia prawidłowe funkcjonowanie systemu wymiaru sprawiedliwości.

Obowiązek zachowania tajemnicy

Obowiązek zachowania tajemnicy w przepisach

Kodeks postępowania administracyjnego2 przepisy

Kodeks postępowania cywilnego2 przepisy

Kodeks postępowania karnego (kpk)2 przepisy

o systemach sztucznej inteligencji2 przepisy

Ordynacja podatkowa2 przepisy

Prawo o adwokaturze3 przepisy