Obowiązek informacyjny

Obowiązek informacyjny to określony przepisami prawa wymóg przekazania, ujawnienia, sporządzenia albo udostępnienia informacji oznaczonemu podmiotowi. Jego celem jest zapewnienie, aby osoba, organ lub przedsiębiorca dysponował danymi potrzebnymi do podjęcia decyzji, wykonania obowiązku albo ochrony swoich praw. Zakres tego obowiązku wynika z konkretnej regulacji i może obejmować także obowiązek zebrania, udokumentowania lub przechowywania informacji.

Obowiązek informacyjny określa zwykle:

• podmiot zobowiązany i adresata informacji,
• zakres wymaganych danych,
• termin oraz sposób ich przekazania,
• przesłanki powstania obowiązku,
• skutki niewykonania lub przekazania informacji nieprawdziwych.

W polskim prawie obowiązek ten występuje w wielu dziedzinach. W postępowaniu administracyjnym organy powinny informować strony o okolicznościach mogących wpływać na ich prawa i obowiązki oraz przeciwdziałać negatywnym skutkom nieznajomości prawa. W prawie cywilnym ubezpieczający przekazuje ubezpieczycielowi informacje o okolicznościach, o które został zapytany przed zawarciem umowy. W prawie konsumenckim przedsiębiorca ma obowiązek przekazać konsumentowi wymagane informacje, a brak ujawnienia określonych opłat może wyłączyć możliwość obciążenia nimi konsumenta. Przedsiębiorca powinien także wykazać, że obowiązki informacyjne zostały spełnione.

Obowiązki tego rodzaju dotyczą również podatków, bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony środowiska, obronności oraz zarządzania w sytuacjach nadzwyczajnych. Mogą polegać między innymi na przekazaniu informacji o schemacie podatkowym, współdziałaniu pracodawców w zakresie zagrożeń zawodowych, ujawnieniu danych o substancjach niebezpiecznych albo poinformowaniu właściwych władz o klęsce żywiołowej.

Niewykonanie obowiązku informacyjnego może prowadzić do różnych konsekwencji, zależnie od przepisu: braku możliwości obciążenia drugiej strony kosztami, odpowiedzialności administracyjnej lub wykroczeniowej, a także odpowiedzialności karnej skarbowej. Sankcją może być również grzywna za podanie informacji nieprawdziwych, zatajenie wymaganych danych albo nieudzielenie informacji.