Darowizna nie musi być czystym przysporzeniem - darczyńca może obciążyć obdarowanego obowiązkiem określonego zachowania. Cechą polecenia jest to, że nikt nie staje się z tego tytułu wierzycielem, więc obowiązek istnieje, ale nie towarzyszy mu roszczenie o jego wykonanie.

### Najważniejsze punkty

- Polecenie może polegać na działaniu albo na zaniechaniu obdarowanego.
- Treść obowiązku ma być oznaczona, czyli dostatecznie określona przez darczyńcę.
- Polecenie nie czyni nikogo wierzycielem, więc osoba, której ma służyć, nie nabywa z tego przepisu roszczenia.
- Polecenie jest elementem darowizny, a nie odrębną czynnością prawną obok niej.
- Włożenie polecenia zależy wyłącznie od woli darczyńcy - przepis go do tego nie zobowiązuje.

Kodeks cywilny

Polecenie nakłada na spadkobiercę albo zapisobiercę obowiązek określonego działania lub zaniechania, ale nikogo nie czyni wierzycielem. Nikt nie może więc żądać spełnienia świadczenia na swoją rzecz.

### Najważniejsze punkty

- **Brak wierzyciela** to cecha odróżniająca polecenie od zapisu. Osoba, której polecenie faktycznie służy, nie ma własnego roszczenia o jego wykonanie.
- **Obciążyć można spadkobiercę albo zapisobiercę** - także zapisobiercę windykacyjnego oraz dalszego zapisobiercę.
- **Treść bywa niemajątkowa**: opieka nad grobem, przeznaczenie zbiorów na cel społeczny, powstrzymanie się od określonego korzystania z rzeczy.
- **Kto może żądać wykonania**: każdy ze spadkobierców oraz wykonawca testamentu, a gdy polecenie ma na względzie interes społeczny - także właściwy organ państwowy. Żądanie odpada, gdy polecenie ma wyłącznie na celu korzyść obciążonego (art. 985).
- **Kolejność spełniania**: zapisobierca obciążony poleceniem może powstrzymać się z jego wykonaniem aż do chwili wykonania zapisu przez spadkobiercę (art. 983).
- **Granica odpowiedzialności**: odpowiedzialność spadkobiercy z tytułu zapisów zwykłych i poleceń ogranicza się do wartości stanu czynnego spadku (art. 1033).

### W praktyce

Polecenie sprawdza się tam, gdzie spadkodawcy zależy na sposobie postępowania, a nie na przysporzeniu konkretnej osobie. Jeśli intencją jest przekazanie komuś majątku, właściwą formą jest zapis, bo tylko on daje beneficjentowi własne roszczenie.

Przepis rozstrzyga dwie kwestie wstępne każdej sprawy karnej: kiedy i gdzie czyn został popełniony. Czas wyznacza wyłącznie zachowanie sprawcy, natomiast miejsce może być kilka, bo liczy się także skutek.

### Najważniejsze punkty

- Czasem czynu jest chwila, w której sprawca działał albo zaniechał działania, do którego był obowiązany. Późniejsze wystąpienie skutku nie przesuwa tego momentu.
- Reguła czasu przesądza między innymi o tym, którą ustawę stosuje się do oceny czynu, jaki był wtedy wiek i stan poczytalności sprawcy oraz od kiedy biegnie przedawnienie.
- Miejscem czynu jest miejsce działania lub zaniechania sprawcy, miejsce, w którym nastąpił skutek stanowiący znamię czynu, albo miejsce, w którym skutek miał nastąpić według zamiaru sprawcy.
- Te trzy określenia są równorzędne, więc jeden czyn może mieć kilka miejsc popełnienia i każde z nich uzasadnia właściwość organów.
- Przy zaniechaniu punktem odniesienia jest miejsce, w którym ciążył obowiązek działania, a nie miejsce, w którym sprawca akurat przebywał.

### W praktyce

Rozdzielenie czasu i miejsca ma bezpośrednie znaczenie przy czynach, w których zachowanie i jego następstwo są od siebie oddalone. Wystarczy, że jeden z elementów wskazanych w przepisie wystąpił na terytorium objętym jurysdykcją, aby czyn uznać za popełniony w tym miejscu.

Kodeks karny

Art. 94 Kodeksu postępowania cywilnego (k.p.c.) reguluje kwestie związane z wypowiedzeniem pełnomocnictwa procesowego oraz obowiązkami pełnomocnika po wypowiedzeniu pełnomocnictwa. Przepis ten ma na celu zapewnienie ciągłości reprezentacji strony w postępowaniu sądowym oraz ochronę interesów mocodawcy.

#### 1. Skutek prawny wypowiedzenia pełnomocnictwa

Art. 94 k.p.c. precyzuje moment, w którym wypowiedzenie pełnomocnictwa odnosi skutek prawny:
- **W stosunku do sądu**: Skutek prawny wypowiedzenia pełnomocnictwa następuje z chwilą zawiadomienia sądu o wypowiedzeniu. Oznacza to, że sąd musi być formalnie poinformowany o fakcie wypowiedzenia, aby uznać, że pełnomocnik przestał reprezentować stronę.
- **W stosunku do przeciwnika i innych uczestników postępowania**: Skutek prawny wypowiedzenia pełnomocnictwa następuje z chwilą doręczenia im zawiadomienia przez sąd. Jest to istotne z punktu widzenia ochrony interesów procesowych wszystkich stron i uczestników postępowania, aby mieli oni pewność co do reprezentacji strony przeciwnej.

#### 2. Obowiązki pełnomocnika po wypowiedzeniu pełnomocnictwa

Przepis ten nakłada na pełnomocników obowiązek dalszego działania na rzecz mocodawcy przez określony czas po wypowiedzeniu pełnomocnictwa:
- **Adwokat lub radca prawny**: Po wypowiedzeniu pełnomocnictwa, adwokat lub radca prawny jest zobowiązany działać za stronę jeszcze przez dwa tygodnie, chyba że mocodawca zwolni go od tego obowiązku. Ma to na celu zapewnienie, że strona nie zostanie nagle pozbawiona reprezentacji prawnej, co mogłoby prowadzić do niekorzystnych skutków prawnych.
- **Inny pełnomocnik**: Każdy inny pełnomocnik (np. pełnomocnik niebędący adwokatem lub radcą prawnym) również powinien działać za mocodawcę przez dwa tygodnie po wypowiedzeniu pełnomocnictwa, jeżeli jest to konieczne do uchronienia mocodawcy od niekorzystnych skutków prawnych. Przepis ten ma na celu ochronę interesów mocodawcy, który może nie mieć natychmiastowej możliwości znalezienia nowego pełnomocnika.

#### 3. Znaczenie praktyczne

Art. 94 k.p.c. ma istotne znaczenie praktyczne, ponieważ zapewnia:
- **Ciągłość reprezentacji**: Przepis ten zapobiega sytuacjom, w których strona mogłaby zostać nagle pozbawiona reprezentacji prawnej w toku postępowania sądowego.
- **Ochronę interesów procesowych**: Dzięki obowiązkowi dalszego działania pełnomocnika przez dwa tygodnie, mocodawca ma czas na znalezienie nowego pełnomocnika, co minimalizuje ryzyko wystąpienia niekorzystnych skutków prawnych.
- **Jasność i pewność prawa**: Przepis ten precyzyjnie określa moment, w którym wypowiedzenie pełnomocnictwa odnosi skutek prawny, co zapewnia jasność i pewność prawa dla wszystkich uczestników postępowania.

#### 4. Podsumowanie

Art. 94 k.p.c. jest kluczowym przepisem w kontekście reprezentacji stron w postępowaniu cywilnym. Zapewnia on ochronę interesów mocodawcy oraz ciągłość reprezentacji prawnej, co jest niezbędne dla prawidłowego przebiegu postępowania sądowego. Pełnomocnicy powinni być świadomi swoich obowiązków wynikających z tego przepisu, aby skutecznie chronić interesy swoich klientów.

Kodeks postępowania cywilnego

Art. 138i Ordynacji podatkowej reguluje kwestie związane z ustanowieniem, zmianą zakresu, odwołaniem oraz wypowiedzeniem pełnomocnictwa w kontekście postępowań podatkowych. Przepis ten wprowadza rozróżnienie między pełnomocnictwem ogólnym a szczególnym, określając różne momenty, od których te czynności wywierają skutki prawne.

1. **Pełnomocnictwo ogólne**:
   - Ustanowienie, zmiana zakresu, odwołanie lub wypowiedzenie pełnomocnictwa ogólnego wywiera skutek od dnia wpływu do Centralnego Rejestru.
   - Centralny Rejestr pełnomocnictw ogólnych jest prowadzony przez Szefa Krajowej Administracji Skarbowej. Wprowadzenie tego rejestru ma na celu ułatwienie organom podatkowym weryfikacji pełnomocnictw oraz zapewnienie jednolitego i przejrzystego systemu ich rejestracji.
   - Skutek prawny czynności związanych z pełnomocnictwem ogólnym jest uzależniony od momentu wpływu do rejestru, co oznacza, że dopiero od tego momentu organy podatkowe są zobowiązane do uwzględnienia zmian w pełnomocnictwie.

2. **Pełnomocnictwo szczególne**:
   - Ustanowienie, zmiana zakresu, odwołanie lub wypowiedzenie pełnomocnictwa szczególnego wywiera skutek od dnia zawiadomienia organu podatkowego.
   - W przypadku pełnomocnictwa szczególnego, które jest udzielane do konkretnej sprawy, kluczowy jest moment zawiadomienia właściwego organu podatkowego. Oznacza to, że organ podatkowy musi być bezpośrednio poinformowany o zmianach w pełnomocnictwie, aby mogły one wywołać skutki prawne.

3. **Obowiązki adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego**:
   - W sytuacji, gdy adwokat, radca prawny lub doradca podatkowy wypowiada pełnomocnictwo, jest on zobowiązany działać za stronę jeszcze przez dwa tygodnie od wypowiedzenia, chyba że mocodawca zwolni go od tego obowiązku.
   - Przepis ten ma na celu zapewnienie ciągłości reprezentacji strony w postępowaniu podatkowym oraz ochronę interesów mocodawcy. Dwutygodniowy okres przejściowy pozwala na znalezienie nowego pełnomocnika i minimalizuje ryzyko negatywnych konsekwencji dla strony wynikających z nagłego braku reprezentacji.

Podsumowując, art. 138i Ordynacji podatkowej wprowadza jasne zasady dotyczące momentu, od którego czynności związane z pełnomocnictwem wywierają skutki prawne, oraz określa obowiązki pełnomocników w przypadku wypowiedzenia pełnomocnictwa. Przepis ten ma na celu zapewnienie przejrzystości i bezpieczeństwa prawnego w postępowaniach podatkowych.

Obowiązek działania

Obowiązek działania w przepisach

Kodeks cywilny2 przepisy

Kodeks karny1 przepis

Kodeks postępowania cywilnego1 przepis

Ordynacja podatkowa1 przepis