Oświadczenie woli złożone pod wpływem bezprawnej groźby wiąże, ale nie ostatecznie: składający może uchylić się od jego skutków prawnych. Znaczenie ma zarówno groźba drugiej strony czynności, jak i groźba osoby trzeciej.

### Najważniejsze punkty

- Groźba musi być bezprawna. Zapowiedź skorzystania z przysługującego uprawnienia co do zasady tej cechy nie ma.
- Obawa musi dotyczyć poważnego niebezpieczeństwa osobistego lub majątkowego, przy czym może grozić ono samemu składającemu albo innej osobie.
- Ocena jest zobiektywizowana przez odwołanie do okoliczności: badane jest, czy składający mógł się obawiać, a nie tylko czy subiektywnie się bał.
- Źródło groźby nie ma znaczenia dla skutku. Groźba osoby trzeciej działa tak samo jak groźba kontrahenta, także wtedy, gdy druga strona o niej nie wiedziała.
- Czynność nie jest nieważna z mocy prawa. Pozostaje skuteczna dopóty, dopóki uprawniony nie złoży oświadczenia o uchyleniu się od skutków prawnych.

### W praktyce

Trudność dowodowa leży po stronie tego, kto się na groźbę powołuje: trzeba wykazać i bezprawność zachowania, i wagę zapowiadanego niebezpieczeństwa. Sama presja ekonomiczna, stanowcze negocjacje czy niekorzystne warunki umowy nie wystarczą do zastosowania tej konstrukcji.

Obawa

Obawa w przepisach

Kodeks cywilny1 przepis

Kodeks karny1 przepis

Kodeks postępowania karnego (kpk)3 przepisy