Nieruchomość władnąca

Nieruchomość władnąca to nieruchomość, na rzecz której ustanowiono służebność gruntową. Jest ona uprawniona do korzystania w określonym zakresie z innej nieruchomości, nazywanej nieruchomością obciążoną lub służebną. Termin opisuje więc nie odrębny rodzaj nieruchomości, lecz jej położenie w stosunku prawnym wynikającym ze służebności.

Służebność gruntowa ma służyć zwiększeniu użyteczności nieruchomości władnącej albo zaspokojeniu związanych z nią potrzeb. Może polegać między innymi na prawie przechodu lub przejazdu przez cudzy grunt, korzystaniu z urządzeń znajdujących się na nieruchomości obciążonej albo na obowiązku powstrzymania się jej właściciela od określonych działań. Zakres uprawnienia wynika z treści ustanowionej służebności, a także ze sposobu jej wykonywania.

Najważniejsze cechy nieruchomości władnącej:

• uprawnienie przysługuje każdoczesnemu właścicielowi nieruchomości, a nie oznaczonej imiennie osobie;
• służebność jest związana z nieruchomością i co do zasady nie może być przeniesiona niezależnie od niej;
• nieruchomość władnąca i nieruchomość obciążona muszą być odrębnymi nieruchomościami;
• właściciel nieruchomości władnącej powinien wykonywać uprawnienia w sposób odpowiadający treści służebności i możliwie najmniej uciążliwy dla nieruchomości obciążonej.

W razie zbycia nieruchomości władnącej służebność co do zasady pozostaje z nią związana i przechodzi na kolejnego właściciela. Podział nieruchomości może wpływać na sposób wykonywania służebności, ale samo rozdzielenie nieruchomości nie powoduje automatycznie jej wygaśnięcia. Służebność może zostać zmieniona lub zniesiona, gdy uzasadniają to ważne potrzeby gospodarcze albo gdy utraciła znaczenie dla nieruchomości władnącej. Pojęcie to występuje przede wszystkim w prawie cywilnym, w szczególności w regulacji służebności gruntowych, a także w przepisach dotyczących scalania i wymiany gruntów. W praktyce pozwala ustalić, która nieruchomość korzysta z ograniczonego prawa do cudzej nieruchomości.