Nawiązka

Nawiązka to określona kwota pieniężna orzekana przez sąd w związku z popełnieniem przestępstwa albo wykroczenia. W zależności od przepisu może mieć charakter represyjny, kompensacyjny albo łączyć oba te cele. Jest środkiem przewidzianym w prawie karnym i wykroczeniowym, a jej zastosowanie, wysokość oraz odbiorca wynikają z ustawy i okoliczności sprawy.

Nawiązka różni się od grzywny tym, że co do zasady nie stanowi dochodu Skarbu Państwa. Może zostać zasądzona na rzecz pokrzywdzonego, określonej organizacji, Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej albo innego podmiotu wskazanego w przepisie. W niektórych sprawach pełni funkcję zbliżoną do naprawienia szkody lub zadośćuczynienia, zwłaszcza gdy dokładne ustalenie rozmiaru szkody albo krzywdy jest utrudnione. Nie zastępuje jednak automatycznie roszczeń cywilnych, których można dochodzić na zasadach określonych w prawie cywilnym.

Nawiązka może być obligatoryjna, gdy sąd ma obowiązek ją orzec po spełnieniu przesłanek ustawowych, albo fakultatywna, gdy sąd może, lecz nie musi jej zastosować. Przepisy określają także maksymalną wysokość nawiązki albo sposób ustalenia jej odbiorcy. Występuje między innymi przy niektórych przestępstwach przeciwko czci, występkach o charakterze chuligańskim, czynach związanych z narkotykami oraz wybranych wykroczeniach, w tym dotyczących środowiska lub bezpodstawnego wywołania czynności służb.

Orzeczenie nawiązki może być elementem wyroku albo postanowienia o warunkowym umorzeniu postępowania. Po uprawomocnieniu podlega wykonaniu. Niewykonana dobrowolnie nawiązka może być egzekwowana w trybie przewidzianym dla należności wynikających z orzeczeń karnych. Sądy prowadzą ewidencję takich świadczeń, a środki przekazywane na rzecz odpowiedniego funduszu są przeznaczane między innymi na pomoc pokrzywdzonym i przeciwdziałanie przestępczości.