Narodowy Fundusz

„Narodowy Fundusz” nie oznacza w polskim prawie jednej, zawsze tej samej instytucji. Jest to określenie używane w różnych ustawach, najczęściej jako skrót nazwy konkretnego funduszu państwowego. Jego znaczenie należy ustalać na podstawie pełnej nazwy, zakresu zadań oraz przepisów aktu prawnego, w którym występuje.

Najczęściej termin ten odnosi się do:

• Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, instytucji zajmującej się finansowaniem zadań z zakresu ochrony środowiska, gospodarki wodnej, przeciwdziałania zanieczyszczeniom oraz ograniczania emisji. Fundusz może gromadzić środki pochodzące między innymi z opłat i kar związanych z korzystaniem ze środowiska, a następnie przeznaczać je na dotacje, pożyczki i inne formy finansowania przedsięwzięć publicznych lub proekologicznych;

• Narodowego Funduszu Zdrowia, który organizuje i finansuje świadczenia opieki zdrowotnej ze środków publicznych. W tym znaczeniu termin jest związany z ubezpieczeniem zdrowotnym, zawieraniem umów ze świadczeniodawcami oraz rozliczaniem udzielonych świadczeń.

W przepisach dotyczących finansów publicznych Narodowy Fundusz Zdrowia został zaliczony do sektora finansów publicznych. Z tego wynikają określone zasady gospodarowania środkami, planowania finansowego, kontroli i audytu wewnętrznego. Podobne wymogi dotyczą także innych funduszy publicznych, choć ich status, źródła przychodów i sposób działania mogą być odmienne.

Termin może pojawiać się również w przepisach karnych, wykroczeniowych, środowiskowych i dotyczących systemu zarządzania emisjami. W takich regulacjach fundusz bywa wskazany jako odbiorca środków z nawiązki, grzywny, opłaty lub kary pieniężnej albo jako podmiot uczestniczący w finansowaniu określonych zadań. „Narodowy Fundusz” jest więc określeniem kontekstowym, a nie nazwą jednej uniwersalnej kategorii prawnej.