Narodowy Bank

„Narodowy Bank” to określenie odnoszące się do Narodowego Banku Polskiego, czyli centralnego banku państwa. Nie oznacza ono zwykłego banku komercyjnego ani każdej instytucji prowadzącej działalność bankową. Narodowy Bank Polski wykonuje zadania publiczne związane z pieniądzem, systemem finansowym i obsługą określonych operacji państwa.

W przepisach termin ten występuje przede wszystkim jako oznaczenie konkretnej instytucji, której działania wywołują skutki prawne i ekonomiczne. Do najważniejszych obszarów jego zastosowania należą:

• stopy procentowe, wykorzystywane jako wskaźniki przy ustalaniu odsetek cywilnoprawnych, podatkowych i innych należności. Przepisy mogą odwoływać się między innymi do stopy referencyjnej lub stopy oprocentowania kredytu lombardowego NBP;
• kursy walut, w szczególności średni kurs NBP, stosowany do przeliczania wartości wyrażonych w walutach obcych na złote;
• finanse publiczne, w tym gromadzenie i obsługa środków publicznych na wyodrębnionych rachunkach oraz przyjmowanie wolnych środków w depozyt lub zarządzanie;
• wymiana informacji, ponieważ Narodowy Bank Polski może udostępniać właściwym organom dane i zestawienia potrzebne do wykonywania zadań publicznych;
• rozliczenia i płatności, gdy przepisy przewidują wykorzystanie rachunków bankowych lub systemów obsługiwanych przez banki, w tym przez NBP.

Znaczenie praktyczne terminu polega na tym, że wskazanie NBP przesądza, jaki bank i jakie dane należy brać pod uwagę przy stosowaniu danego przepisu. Od publikowanych lub ustalanych przez NBP stawek i kursów mogą zależeć wysokość odsetek, wartość świadczeń, rozliczenia podatkowe oraz sposób prowadzenia operacji budżetowych. W niektórych regulacjach NBP występuje obok Banku Gospodarstwa Krajowego jako jedna z instytucji uprawnionych do obsługi określonych środków, rachunków lub płatności.