Narkomania

Narkomania to pojęcie zdefiniowane ustawowo w ustawie „o przeciwdziałaniu narkomanii”. Oznacza używanie określonych środków lub substancji w sposób, który nie służy celom medycznym, przy czym używanie to może być stałe albo okresowe. Nie jest więc konieczne, aby kontakt z daną substancją miał charakter codzienny lub ciągły. Znaczenie może mieć również powtarzające się używanie w odstępach czasu.

Definicja obejmuje cztery wskazane w ustawie kategorie: środki odurzające, substancje psychotropowe, środki zastępcze oraz nowe substancje psychoaktywne. O zakwalifikowaniu danego zachowania jako narkomanii decyduje zatem nie tylko sam fakt używania, lecz także rodzaj używanego środka oraz cel tego używania. Ustawa odróżnia używanie medyczne od używania podejmowanego w innych celach.

Kolejnym elementem jest związek używania z uzależnieniem. Uzależnienie nie musi być już rozpoznanym i utrwalonym skutkiem. Wystarczy, że w następstwie takiego używania może ono powstać, ale definicja obejmuje również sytuację, w której uzależnienie już się rozwinęło. Oznacza to, że pojęcie ma charakter szerszy niż samo stwierdzenie istniejącego uzależnienia.

Tak sformułowana definicja wyznacza zakres znaczeniowy narkomanii na potrzeby ustawy i pomaga odróżnić ją od pojedynczych, odmiennie ocenianych zdarzeń związanych z substancjami. Nie definiuje natomiast każdego zachowania dotyczącego tych środków, na przykład ich posiadania, udostępniania czy obrotu. Jej praktyczne znaczenie polega na tym, że wskazuje, jakie używanie oraz jakie następstwa należy brać pod uwagę przy stosowaniu przepisów dotyczących przeciwdziałania narkomanii.

Pojęcie może mieć także znaczenie w innych regulacjach, w których rozpatruje się stan psychiczny lub funkcjonowanie osoby. Występuje między innymi w kontekście przepisów Kodeksu cywilnego i postępowania cywilnego dotyczących ubezwłasnowolnienia, a także w regulacji obowiązków osoby skazanej odbywającej karę pozbawienia wolności. W tych obszarach nie zastępuje jednak odrębnych przesłanek przewidzianych dla konkretnego postępowania, lecz stanowi jedno z pojęć uwzględnianych w odpowiednim kontekście.