Art. 113 ustawy o finansach publicznych definiuje podstawowe pojęcia związane z bilansem budżetu państwa, mianowicie nadwyżkę i deficyt budżetowy, oraz określa źródła finansowania deficytu budżetowego i innych pożyczkowych potrzeb budżetu państwa.

1. **Nadwyżka i deficyt budżetowy**:
   - **Nadwyżka budżetowa** występuje, gdy dochody budżetu państwa przewyższają jego wydatki. Jest to sytuacja pożądana, gdyż oznacza, że państwo generuje więcej środków niż wydaje, co może być wykorzystane na spłatę długu publicznego lub na inwestycje.
   - **Deficyt budżetowy** występuje, gdy wydatki budżetu państwa przewyższają jego dochody. Deficyt budżetowy jest zjawiskiem powszechnym w wielu krajach, jednak jego wielkość i sposób finansowania mają kluczowe znaczenie dla stabilności finansowej państwa.

2. **Źródła finansowania deficytu budżetowego**:
   Art. 113 wskazuje różnorodne źródła, z których państwo może pozyskiwać środki na pokrycie deficytu budżetowego oraz innych pożyczkowych potrzeb. Są to:
   - **Sprzedaż skarbowych papierów wartościowych**: Państwo może emitować obligacje i inne papiery wartościowe zarówno na rynku krajowym, jak i zagranicznym. Jest to jedno z najczęściej stosowanych narzędzi finansowania deficytu.
   - **Kredyty zaciągane w bankach krajowych i zagranicznych**: Państwo może zaciągać kredyty w instytucjach finansowych, co jednak wiąże się z koniecznością spłaty kapitału oraz odsetek.
   - **Pożyczki**: Oprócz kredytów, państwo może korzystać z innych form pożyczek, które mogą być udzielane przez różne podmioty, w tym międzynarodowe instytucje finansowe.
   - **Prywatyzacja majątku Skarbu Państwa**: Sprzedaż państwowych aktywów może dostarczyć jednorazowych dochodów, które mogą być wykorzystane do finansowania deficytu.
   - **Kwoty pochodzące ze spłat udzielonych kredytów i pożyczek**: Państwo może wykorzystać środki uzyskane ze spłat wcześniej udzielonych kredytów i pożyczek.
   - **Nadwyżka budżetu państwa z lat ubiegłych**: Jeśli w poprzednich latach wystąpiła nadwyżka budżetowa, może ona być wykorzystana do pokrycia bieżącego deficytu.
   - **Nadwyżka budżetu środków europejskich**: Środki pochodzące z funduszy europejskich, które nie zostały wykorzystane w poprzednich latach, mogą być przeznaczone na finansowanie deficytu, z zastrzeżeniem art. 118 ust. 4.
   - **Inne operacje finansowe**: Państwo może korzystać z innych, nieokreślonych wprost w ustawie, operacji finansowych, które mogą dostarczyć potrzebnych środków.

3. **Zastrzeżenia**:
   - Art. 113 odsyła do art. 118 ust. 2 i ust. 4, które mogą zawierać dodatkowe ograniczenia lub szczegółowe regulacje dotyczące finansowania deficytu budżetowego i nadwyżki budżetu środków europejskich. Należy więc uwzględnić te przepisy przy pełnej analizie możliwości finansowania deficytu.

Podsumowując, Art. 113 ustawy o finansach publicznych stanowi kluczowy element regulacji dotyczących zarządzania finansami publicznymi, określając podstawowe zasady bilansowania budżetu państwa oraz dostępne źródła finansowania deficytu budżetowego. Jego właściwe stosowanie ma istotne znaczenie dla stabilności finansowej państwa i efektywnego zarządzania jego zasobami.

o finansach publicznych

Art. 217 ustawy o finansach publicznych reguluje kwestie związane z różnicą między dochodami a wydatkami budżetu jednostki samorządu terytorialnego (JST) oraz możliwościami finansowania deficytu budżetowego. Przepis ten jest kluczowy dla zarządzania finansami publicznymi na poziomie lokalnym, ponieważ określa, w jaki sposób JST mogą pokrywać ewentualne niedobory finansowe.

#### Nadwyżka i deficyt budżetowy

Pierwsza część artykułu definiuje pojęcia nadwyżki i deficytu budżetowego JST. Nadwyżka budżetowa występuje, gdy dochody JST przewyższają jej wydatki, natomiast deficyt budżetowy ma miejsce, gdy wydatki przewyższają dochody. Jest to podstawowa zasada rachunkowości budżetowej, która ma na celu zapewnienie równowagi finansowej JST.

#### Źródła finansowania deficytu budżetowego

Druga część artykułu wymienia konkretne źródła, z których JST mogą finansować deficyt budżetowy. Są to:

1. **Sprzedaż papierów wartościowych wyemitowanych przez JST**: JST mogą emitować obligacje lub inne papiery wartościowe, które są sprzedawane inwestorom w celu pozyskania środków finansowych.

2. **Kredyty**: JST mogą zaciągać kredyty w bankach lub innych instytucjach finansowych.

3. **Prywatyzacja majątku JST**: JST mogą sprzedawać swoje aktywa, takie jak nieruchomości czy udziały w spółkach, aby pozyskać środki finansowe.

4. **Nadwyżka budżetu JST z lat ubiegłych**: JST mogą wykorzystać nadwyżki budżetowe z poprzednich lat, pomniejszone o środki określone w pkt 8.

5. **Wolne środki**: JST mogą korzystać z nadwyżki środków pieniężnych na rachunku bieżącym budżetu, które nie są związane z określonymi zobowiązaniami.

6. **Spłaty udzielonych pożyczek lub środki z lokat**: JST mogą wykorzystać środki pochodzące ze spłat pożyczek udzielonych w latach ubiegłych lub z lokat dokonanych w latach ubiegłych.

7. **Niewykorzystane środki pieniężne na rachunku bieżącym budżetu**: JST mogą korzystać z niewykorzystanych środków wynikających z rozliczenia dochodów i wydatków związanych ze szczególnymi zasadami wykonywania budżetu określonymi w odrębnych ustawach oraz z rozliczenia środków określonych w art. 5 ust. 1 pkt 2 i dotacji na realizację programów, projektów lub zadań finansowanych z udziałem tych środków.

#### Znaczenie regulacji

Regulacja zawarta w art. 217 ustawy o finansach publicznych ma na celu zapewnienie JST elastyczności w zarządzaniu finansami publicznymi, jednocześnie narzucając pewne ograniczenia i zasady, które mają na celu zapobieganie nadmiernemu zadłużeniu. Wprowadzenie różnych źródeł finansowania deficytu budżetowego pozwala JST na dostosowanie się do zmieniających się warunków ekonomicznych i finansowych, co jest szczególnie istotne w kontekście dynamicznie zmieniającej się sytuacji gospodarczej.

#### Wnioski

Art. 217 ustawy o finansach publicznych jest kluczowym elementem systemu zarządzania finansami publicznymi na poziomie lokalnym. Przepis ten nie tylko definiuje podstawowe pojęcia związane z nadwyżką i deficytem budżetowym, ale także określa konkretne źródła finansowania deficytu, co ma na celu zapewnienie stabilności finansowej JST. W praktyce, skuteczne zarządzanie tymi źródłami finansowania jest jednym z najważniejszych zadań organów zarządzających JST.

Art. 86 ustawy o finansach publicznych wprowadza mechanizmy kontrolne i sanacyjne w sytuacji, gdy relacja państwowego długu publicznego do produktu krajowego brutto (PKB) przekracza określone progi. Przepis ten ma na celu zapewnienie stabilności finansów publicznych oraz zapobieganie nadmiernemu zadłużeniu państwa. Poniżej przedstawiam szczegółowy komentarz do poszczególnych punktów artykułu.

#### Próg 55%-60% relacji długu publicznego do PKB

1. **Przegląd wydatków i programów wieloletnich**:
   - Rada Ministrów jest zobowiązana do dokonania przeglądu wydatków budżetu państwa finansowanych środkami pochodzącymi z kredytów zagranicznych oraz przeglądu programów wieloletnich. Celem tego przeglądu jest identyfikacja możliwości ograniczenia wydatków oraz zwiększenia efektywności finansowania.

2. **Program sanacyjny**:
   - Rada Ministrów musi przedstawić Sejmowi program sanacyjny mający na celu obniżenie relacji długu publicznego do PKB. Program ten powinien zawierać konkretne działania i środki, które mają na celu poprawę sytuacji finansowej państwa.

3. **Ograniczenia dla jednostek samorządu terytorialnego**:
   - Wydatki budżetu jednostki samorządu terytorialnego mogą być wyższe niż dochody tego budżetu powiększone o nadwyżkę budżetową z lat ubiegłych i wolne środki, jedynie o kwotę związaną z realizacją zadań finansowanych ze środków, o których mowa w art. 5 ust. 3. Ograniczenie to ma na celu zapobieżenie nadmiernemu zadłużaniu się jednostek samorządu terytorialnego.

4. **Przegląd przepisów podatkowych**:
   - Rada Ministrów dokonuje przeglądu obowiązujących przepisów w celu przedstawienia propozycji rozwiązań prawnych mających wpływ na poziom dochodów budżetu państwa, w tym dotyczących stosowania stawek podatku od towarów i usług (VAT). Celem tego przeglądu jest zwiększenie dochodów budżetowych poprzez ewentualne zmiany w systemie podatkowym.

5. **Dotacja dla PFRON**:
   - Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (PFRON) otrzymuje dotację celową z budżetu państwa na realizację zadań związanych z rehabilitacją zawodową i społeczną oraz zatrudnianiem osób niepełnosprawnych. Dotacja ta wynosi do 30% środków zaplanowanych na realizację tego zadania na dany rok.

6. **Zaciąganie nowych zobowiązań na inwestycje**:
   - Organy administracji rządowej mogą zaciągać nowe zobowiązania na przygotowanie inwestycji, jeżeli mają zapewnione finansowanie z udziałem środków publicznych na maksymalnym dopuszczalnym poziomie, nie mniejszym niż 50% całości kosztów. Ograniczenia te nie dotyczą inwestycji przewidzianych do finansowania ze środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3.

#### Próg 60% i więcej relacji długu publicznego do PKB

1. **Program sanacyjny**:
   - Rada Ministrów, najpóźniej w terminie miesiąca od dnia ogłoszenia relacji długu publicznego do PKB, przedstawia Sejmowi program sanacyjny mający na celu ograniczenie tej relacji do poziomu poniżej 60%. Program ten powinien zawierać bardziej rygorystyczne środki w porównaniu do programu sanacyjnego dla progu 55%-60%.

2. **Ograniczenia dla jednostek samorządu terytorialnego**:
   - Wydatki budżetu jednostki samorządu terytorialnego nie mogą być wyższe niż dochody tego budżetu. Ograniczenie to ma na celu zapobieżenie dalszemu zadłużaniu się jednostek samorządu terytorialnego.

3. **Zakaz udzielania nowych poręczeń i gwarancji**:
   - Jednostki sektora finansów publicznych nie mogą udzielać nowych poręczeń i gwarancji poczynając od siódmego dnia po dniu ogłoszenia relacji długu publicznego do PKB. Zakaz ten ma na celu ograniczenie ryzyka finansowego związanego z udzielaniem poręczeń i gwarancji.

#### Wyjątki i dodatkowe przepisy

- W przypadku określonym w ust. 1 pkt 2 i 3, Rada Ministrów może wyrazić zgodę na realizację inwestycji przewidzianych do finansowania ze środków publicznych, które nie spełniają wymagań określonych w ust. 1 pkt 2 lit. g.
- Procedury, o których mowa w ust. 1 pkt 2, nie stosuje się, jeżeli relacja długu publicznego do PKB nie przekracza 55%.

### Podsumowanie

Art. 86 ustawy o finansach publicznych wprowadza istotne mechanizmy kontrolne i sanacyjne mające na celu zapewnienie stabilności finansów publicznych oraz zapobieganie nadmiernemu zadłużeniu państwa. Przepis ten nakłada na Radę Ministrów obowiązek podejmowania konkretnych działań w sytuacji, gdy relacja długu publicznego do PKB przekracza określone progi, co ma na celu ochronę interesów finansowych państwa i jego obywateli.

Nadwyżka budżetu

Nadwyżka budżetu w przepisach

o finansach publicznych6 przepisów