Art. 24 Kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.) reguluje kwestie wyłączenia pracownika organu administracji publicznej od udziału w postępowaniu administracyjnym. Przepis ten ma na celu zapewnienie bezstronności i obiektywizmu w postępowaniu administracyjnym, co jest fundamentalnym elementem zasady praworządności.

#### § 1 - Przesłanki wyłączenia

Przepis ten enumeratywnie wymienia sytuacje, w których pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu. Są to:

1. **Interes własny**: Pracownik jest stroną postępowania lub pozostaje w takim stosunku prawnym z jedną ze stron, że wynik sprawy może wpłynąć na jego prawa lub obowiązki.
2. **Bliskie relacje rodzinne**: Pracownik jest małżonkiem, krewnym lub powinowatym do drugiego stopnia jednej ze stron.
3. **Relacje wynikające z przysposobienia, opieki lub kurateli**: Pracownik jest związany z jedną ze stron z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli.
4. **Rola w postępowaniu**: Pracownik był świadkiem, biegłym, przedstawicielem jednej ze stron, lub przedstawicielem strony jest osoba wymieniona w pkt 2 i 3.
5. **Udział w wydaniu zaskarżonej decyzji**: Pracownik brał udział w wydaniu decyzji, która jest przedmiotem zaskarżenia.
6. **Postępowania dyscyplinarne lub karne**: Przeciwko pracownikowi wszczęto dochodzenie służbowe, postępowanie dyscyplinarne lub karne z powodu sprawy.
7. **Stosunek nadrzędności służbowej**: Jedną ze stron jest osoba pozostająca wobec pracownika w stosunku nadrzędności służbowej.

#### § 2 - Trwanie przesłanek po ustaniu relacji

Przepis ten stanowi, że powody wyłączenia pracownika trwają także po ustaniu małżeństwa, przysposobienia, opieki lub kurateli. Jest to istotne, ponieważ relacje te mogą nadal wpływać na bezstronność pracownika, nawet po ich formalnym zakończeniu.

#### § 3 - Wyłączenie na żądanie

Bezpośredni przełożony pracownika ma obowiązek wyłączyć go od udziału w postępowaniu na jego żądanie, na żądanie strony lub z urzędu, jeżeli zostanie uprawdopodobnione istnienie okoliczności, które mogą wywołać wątpliwość co do bezstronności pracownika. Jest to mechanizm zabezpieczający przed sytuacjami, które nie są wyraźnie wymienione w § 1, ale mogą budzić uzasadnione wątpliwości co do obiektywizmu pracownika.

#### § 4 - Czynności niecierpiące zwłoki

Wyłączony pracownik może podejmować jedynie czynności niecierpiące zwłoki ze względu na interes społeczny lub ważny interes stron. Przepis ten ma na celu zabezpieczenie ciągłości i sprawności postępowania administracyjnego, jednocześnie minimalizując ryzyko wpływu wyłączonego pracownika na wynik sprawy.

### Podsumowanie

Art. 24 k.p.a. jest kluczowym przepisem mającym na celu zapewnienie bezstronności i obiektywizmu w postępowaniu administracyjnym. Przepis ten precyzyjnie określa sytuacje, w których pracownik organu administracji publicznej powinien być wyłączony od udziału w postępowaniu, oraz przewiduje mechanizmy umożliwiające wyłączenie pracownika w innych przypadkach budzących wątpliwości co do jego bezstronności. Dzięki temu przepisowi, postępowanie administracyjne może być prowadzone w sposób transparentny i zgodny z zasadami praworządności.

Kodeks postępowania administracyjnego

Przepis ma zapobiegać sytuacji, w której o skardze dotyczącej konkretnej osoby decyduje ona sama. Takiej skargi nie wolno więc przekazać do rozpatrzenia osobie, której dotyczy, ani jej służbowemu przełożonemu. Chodzi o wyłączenie zarówno osoby bezpośrednio zainteresowanej sprawą, jak i osoby pozostającej z nią w relacji nadrzędności służbowej. Skargę trzeba skierować do innej osoby.

Nadrzędność służbowa

Nadrzędność służbowa w przepisach

Kodeks postępowania administracyjnego1 przepis

w sprawie organizacji przyjmowania i rozpatrywania skarg i wniosków.1 przepis