Naczelny Sąd Administracyjny oraz inne sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej. Nie robią tego jednak w dowolnym zakresie. Konstytucja wskazuje, że zakres kontroli określa ustawa. Oznacza to, że przepisy ustawowe wyznaczają, jakie działania administracji mogą być poddane kontroli sądów administracyjnych. Kontrola obejmuje także orzekanie o zgodności z ustawami uchwał podejmowanych przez organy samorządu terytorialnego. Chodzi więc o sprawdzanie, czy takie uchwały są zgodne z ustawami. W tym zakresie sąd administracyjny nie tylko kontroluje działalność administracji, lecz także wydaje rozstrzygnięcie dotyczące zgodności uchwały z ustawą. Przepis obejmuje również akty normatywne terenowych organów administracji rządowej. Są to akty ustanawiające normy, wydawane przez wskazane w przepisie organy działające na poziomie terenowym. Także ich zgodność z ustawami może być przedmiotem orzekania sądów administracyjnych. Przepis określa zatem zarówno podmioty sprawujące kontrolę, jak i dwa wyraźnie wskazane rodzaje aktów podlegających ocenie w zakresie zgodności z ustawami.

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Przepis określa sposób powołania Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego. Osobę na to stanowisko powołuje Prezydent Rzeczypospolitej. Oznacza to, że to Prezydent podejmuje decyzję o wyborze Prezesa, ale nie może wybrać osoby spoza grupy kandydatów przedstawionych w przepisie. Kandydatów przedstawia Zgromadzenie Ogólne Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego. Jest to etap poprzedzający powołanie przez Prezydenta. Przepis wskazuje więc dwa podmioty uczestniczące w tej procedurze: Zgromadzenie przedstawia kandydatów, a Prezydent powołuje spośród nich Prezesa. Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego jest powoływany na sześcioletnią kadencję. Kadencja oznacza określony czas pełnienia funkcji, który w tym przypadku wynosi sześć lat. Przepis wskazuje długość tego okresu, ale nie określa w tym miejscu innych zasad dotyczących jego rozpoczęcia, zakończenia ani ponownego powołania.

Art. 139 ustawy o finansach publicznych określa procedurę przygotowania projektu ustawy budżetowej przez Ministra Finansów oraz wskazuje, jakie instytucje muszą być uwzględnione w tym projekcie. Poniżej przedstawiam szczegółowy komentarz do tego artykułu.

#### 1. Obowiązek Ministra Finansów

Minister Finansów jest zobowiązany do przedstawienia Radzie Ministrów projektu ustawy budżetowej na rok następny. Jest to kluczowy etap w procesie planowania finansów publicznych, który ma na celu zapewnienie, że wszystkie dochody i wydatki państwa są odpowiednio zaplanowane i zatwierdzone przez odpowiednie organy.

#### 2. Uzasadnienie projektu

Projekt ustawy budżetowej musi być przedstawiony wraz z uzasadnieniem. Uzasadnienie to powinno zawierać szczegółowe informacje na temat przewidywanych dochodów i wydatków, a także wyjaśnienia dotyczące przyjętych założeń makroekonomicznych, polityki fiskalnej oraz innych istotnych kwestii, które mogą wpływać na budżet państwa.

#### 3. Włączenie dochodów i wydatków określonych instytucji

Minister Finansów ma obowiązek włączenia do projektu ustawy budżetowej dochodów i wydatków szeregu kluczowych instytucji państwowych. Są to:

- **Kancelaria Sejmu**
- **Kancelaria Senatu**
- **Kancelaria Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej**
- **Trybunał Konstytucyjny**
- **Najwyższa Izba Kontroli**
- **Sąd Najwyższy**
- **Naczelny Sąd Administracyjny wraz z wojewódzkimi sądami administracyjnymi**
- **Krajowa Rada Sądownictwa**
- **Sądownictwo powszechne**
- **Rzecznik Praw Obywatelskich**
- **Rzecznik Praw Dziecka**
- **Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji**
- **Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych**
- **Instytut Pamięci Narodowej - Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu**
- **Krajowe Biuro Wyborcze**
- **Państwowa Inspekcja Pracy**

#### 4. Znaczenie włączenia tych instytucji

Włączenie dochodów i wydatków tych instytucji do projektu ustawy budżetowej jest istotne z kilku powodów:

- **Transparentność**: Zapewnia to przejrzystość finansów publicznych, umożliwiając kontrolę nad wydatkami i dochodami kluczowych instytucji państwowych.
- **Kontrola budżetowa**: Umożliwia to Radzie Ministrów oraz Sejmowi kontrolę nad finansami tych instytucji, co jest istotne dla zachowania równowagi budżetowej i odpowiedzialności finansowej.
- **Planowanie finansowe**: Umożliwia to lepsze planowanie finansowe na poziomie państwowym, uwzględniając potrzeby i wydatki kluczowych instytucji.

#### 5. Procedura legislacyjna

Po przedstawieniu projektu ustawy budżetowej przez Ministra Finansów, projekt ten jest przedmiotem dalszych prac legislacyjnych, w tym konsultacji, debat i ewentualnych poprawek, zanim zostanie ostatecznie przyjęty przez Sejm i podpisany przez Prezydenta.

### Podsumowanie

Art. 139 ustawy o finansach publicznych jest kluczowym elementem procesu budżetowego w Polsce. Określa on obowiązki Ministra Finansów w zakresie przygotowania projektu ustawy budżetowej oraz włączenia do niego dochodów i wydatków kluczowych instytucji państwowych. Zapewnia to transparentność, kontrolę i odpowiedzialność w zarządzaniu finansami publicznymi.

o finansach publicznych

Ordynacja podatkowa

Prawo o adwokaturze

Przepis wskazuje, że do odwołań i zażaleń kierowanych do Naczelnego Sądu Administracyjnego na podstawie dwóch wcześniejszych regulacji należy odpowiednio zastosować także drugie zdanie art. 318 ust. 4. Oznacza to, że przewidziana tam zasada obejmuje również te środki zaskarżenia. Zakres zastosowania tej zasady pozostaje taki sam, ale należy ją odnieść do odwołań i zażaleń przekazywanych do tego sądu.

Naczelny Sąd Administracyjny

Naczelny Sąd Administracyjny w przepisach

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej2 przepisy

o finansach publicznych1 przepis

Ordynacja podatkowa1 przepis

Prawo o adwokaturze1 przepis

Prawo własności przemysłowej1 przepis

o gospodarce nieruchomościami1 przepis