Nabycie spadku

Nabycie spadku oznacza przejście praw i obowiązków majątkowych zmarłego na spadkobiercę. Następuje z chwilą śmierci spadkodawcy, z mocy prawa, bez potrzeby wydania orzeczenia sądu lub sporządzenia aktu notarialnego. Postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku albo zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia nie powodują nabycia, lecz urzędowo potwierdzają, kto jest spadkobiercą i w jakich udziałach.

Spadek może zostać nabyty na podstawie ustawy albo testamentu. Obejmuje co do zasady ogół praw i obowiązków majątkowych zmarłego, z wyjątkiem tych, które były ściśle związane z jego osobą lub wygasły wskutek śmierci. W skład spadku mogą wchodzić między innymi własność rzeczy, wierzytelności, prawa udziałowe oraz długi. Spadkobierca może przyjąć spadek wprost, przyjąć go z ograniczeniem odpowiedzialności za długi albo go odrzucić. Oświadczenie w tym zakresie składa się w ustawowym terminie, którego bieg wiąże się z uzyskaniem informacji o tytule powołania do spadku.

Stwierdzenie nabycia spadku odbywa się w postępowaniu sądowym na wniosek osoby zainteresowanej. Alternatywnie notariusz może sporządzić akt poświadczenia dziedziczenia, który po zarejestrowaniu wywołuje skutki odpowiadające prawomocnemu postanowieniu sądu. Dokument taki pozwala spadkobiercy wykazywać swoje prawa wobec osób trzecich, w szczególności przy rozporządzaniu składnikami majątku, dochodzeniu wierzytelności lub załatwianiu spraw podatkowych. Istnieje domniemanie, że osoba wskazana w takim postanowieniu lub akcie jest spadkobiercą, dopóki dokument nie zostanie uchylony albo zmieniony.

Do czasu działu spadku kilku spadkobierców pozostaje co do zasady współuprawnionych do całego majątku spadkowego w udziałach. Nabycie spadku należy odróżnić od działu spadku, który dopiero konkretyzuje, jakie składniki przypadną poszczególnym osobom. Odrębne skutki dotyczą nabycia przedmiotu zapisu windykacyjnego, który przechodzi na zapisobiercę z chwilą otwarcia spadku.