Materiał wybuchowy

Materiał wybuchowy to w polskim prawie substancja chemiczna, mieszanina substancji albo wyrób zawierający taką substancję, zdolny do szybkiej reakcji chemicznej, której towarzyszy wydzielanie dużej ilości gazów, ciepła i energii. Reakcja ta może wytworzyć ciśnienie powodujące zniszczenia w otoczeniu. O kwalifikacji decydują zatem przede wszystkim właściwości materiału i jego zdolność do gwałtownego wyzwolenia energii, a nie sam cel, w jakim jest używany.

W praktyce materiały wybuchowe obejmują między innymi materiały inicjujące, kruszące i miotające oraz wyroby zawierające takie materiały. Odrębną kategorię stanowią wyroby pirotechniczne, które mogą podlegać szczególnym zasadom zależnie od przeznaczenia i sposobu działania. Przepisy dotyczące materiałów wybuchowych przeznaczonych do użytku cywilnego regulują ich wytwarzanie, nabywanie, przechowywanie, transport, używanie, zbywanie i unieszkodliwianie. Czynności te są objęte wymaganiami dotyczącymi bezpieczeństwa, kwalifikacji osób, zabezpieczenia miejsc i kontroli obrotu.

Termin występuje w wielu dziedzinach prawa. W prawie wykroczeń odnosi się między innymi do nieostrożnego obchodzenia się z materiałami wybuchowymi oraz naruszania zasad ich obsługi. W prawie karnym ma znaczenie przy ocenie czynów związanych z bronią, amunicją, mieniem wojskowym, sabotażem lub zagrożeniem bezpieczeństwa. W postępowaniu karnym materiały te mogą być traktowane jako niebezpieczne przedmioty wymagające szczególnego zabezpieczenia, przechowywania i zniszczenia. Znaczenie praktyczne ma również ich obecność na budowie, w działalności górniczej, wojskowej, ratowniczej i pirotechnicznej, ponieważ wpływa na wymagania dotyczące organizacji pracy i ochrony zdrowia.za