Przepis wprowadzał dodatkowe warunki, które spadkobierca ustawowy musiał spełniać, żeby odziedziczyć gospodarstwo rolne. Dziś ma znaczenie wyłącznie historyczne: nie stosuje się go do spadków otwartych po 14 lutego 2001 r., gdy Trybunał Konstytucyjny uznał te ograniczenia za niezgodne z Konstytucją.

### Najważniejsze punkty

- **Cezura czasowa**: warunki z tego przepisu bada się tylko przy spadkach otwartych do tej daty. Przy późniejszych gospodarstwo rolne dziedziczy się na zasadach ogólnych, jak każdy inny składnik majątku.
- **Cztery warunki alternatywne**, oceniane na chwilę otwarcia spadku: stała bezpośrednia praca przy produkcji rolnej, przygotowanie zawodowe do jej prowadzenia, małoletniość albo pobieranie nauki zawodu lub uczęszczanie do szkół, wreszcie trwała niezdolność do pracy.
- **Wystarczyło spełnienie jednego z nich** - nie trzeba było łączyć kilku przesłanek.
- **Zakres**: reguły te dotyczyły wyłącznie dziedziczenia ustawowego gospodarstw obejmujących grunty rolne o powierzchni przekraczającej 1 ha (art. 1058). Dziedziczenia testamentowego nigdy nie ograniczały.
- **Uzupełnienie**: co uważa się za przygotowanie zawodowe do prowadzenia produkcji rolnej oraz tryb stwierdzania trwałej niezdolności do pracy określało rozporządzenie Rady Ministrów (art. 1064).
- **Spadkobierca niespełniający warunków** nie dziedziczył gospodarstwa, ale dziedziczył pozostały majątek spadkowy.

### W praktyce

Przepis pozostaje istotny w postępowaniach dotyczących dawnych spadków, gdzie stwierdzenie nabycia następuje po latach. Krąg spadkobierców gospodarstwa ustala się wtedy według stanu z dnia śmierci spadkodawcy.

Kodeks cywilny

Art. 1087 Kodeksu cywilnego reguluje zasady dziedziczenia wkładu gruntowego w rolniczej spółdzielni produkcyjnej. Przepis ten wprowadza szczególne zasady dziedziczenia, które różnią się od ogólnych reguł dziedziczenia przewidzianych w Kodeksie cywilnym. Celem tych regulacji jest zapewnienie ciągłości funkcjonowania rolniczych spółdzielni produkcyjnych oraz ochrona interesów ich członków.

**1. Krąg uprawnionych spadkobierców**

Zgodnie z art. 1087, wkład gruntowy w rolniczej spółdzielni produkcyjnej dziedziczą w pierwszej kolejności ci spośród spadkobierców, którzy w chwili otwarcia spadku spełniają jeden z następujących warunków:
- są członkami tej spółdzielni,
- są małoletni,
- pobierają naukę zawodu lub uczęszczają do szkół,
- są trwale niezdolni do pracy.

Przepis ten ma na celu zapewnienie, że wkład gruntowy pozostanie w rękach osób, które są związane ze spółdzielnią lub mają szczególne potrzeby, takie jak małoletni czy osoby trwale niezdolne do pracy.

**2. Brak spadkobierców z pierwszej grupy**

W sytuacji, gdy brak jest spadkobierców spełniających powyższe kryteria, wkład gruntowy dziedziczą również spadkobiercy, którzy:
- pracują w gospodarstwie rolnym spółdzielni,
- w ciągu sześciu miesięcy od otwarcia spadku zostaną członkami tej spółdzielni.

Ta regulacja ma na celu umożliwienie dziedziczenia wkładu gruntowego przez osoby, które są związane z działalnością spółdzielni, nawet jeśli nie spełniają kryteriów z pierwszej grupy.

**3. Działki przyzagrodowe i siedliskowe**

Przepisy art. 1087 dotyczą również działki przyzagrodowej i siedliskowej, jeżeli należą one do spadku. Oznacza to, że zasady dziedziczenia określone w tym artykule mają zastosowanie także do tych specyficznych rodzajów nieruchomości, które są związane z działalnością rolniczą spółdzielni.

**Podsumowanie**

Art. 1087 Kodeksu cywilnego wprowadza szczególne zasady dziedziczenia wkładu gruntowego w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, mające na celu ochronę interesów spółdzielni oraz jej członków. Przepis ten zapewnia, że wkład gruntowy pozostanie w rękach osób związanych ze spółdzielnią lub mających szczególne potrzeby, co sprzyja stabilności i ciągłości funkcjonowania spółdzielni. W przypadku braku takich spadkobierców, możliwość dziedziczenia mają osoby pracujące w gospodarstwie rolnym spółdzielni lub te, które w krótkim czasie po otwarciu spadku staną się członkami spółdzielni.

Małoletni spadkobiercy

Małoletni spadkobiercy w przepisach

Kodeks cywilny2 przepisy