Art. 1059. k.c. Gospodarstwo rolne dziedziczy się z ustawy przy spełnieniu określonych warunków

Spadkobiercy dziedziczą z ustawy gospodarstwo rolne, jeżeli w chwili otwarcia spadku:

1) stale pracują bezpośrednio przy produkcji rolnej albo

2) mają przygotowanie zawodowe do prowadzenia produkcji rolnej, albo

3) są małoletni bądź też pobierają naukę zawodu lub uczęszczają do szkół, albo

4) są trwale niezdolni do pracy.

Komentarz do Art. 1059. kc

Przepis wprowadzał dodatkowe warunki, które spadkobierca ustawowy musiał spełniać, żeby odziedziczyć gospodarstwo rolne. Dziś ma znaczenie wyłącznie historyczne: nie stosuje się go do spadków otwartych po 14 lutego 2001 r., gdy Trybunał Konstytucyjny uznał te ograniczenia za niezgodne z Konstytucją.

Najważniejsze punkty

Cezura czasowa: warunki z tego przepisu bada się tylko przy spadkach otwartych do tej daty. Przy późniejszych gospodarstwo rolne dziedziczy się na zasadach ogólnych, jak każdy inny składnik majątku.
Cztery warunki alternatywne, oceniane na chwilę otwarcia spadku: stała bezpośrednia praca przy produkcji rolnej, przygotowanie zawodowe do jej prowadzenia, małoletniość albo pobieranie nauki zawodu lub uczęszczanie do szkół, wreszcie trwała niezdolność do pracy.
Wystarczyło spełnienie jednego z nich - nie trzeba było łączyć kilku przesłanek.
Zakres: reguły te dotyczyły wyłącznie dziedziczenia ustawowego gospodarstw obejmujących grunty rolne o powierzchni przekraczającej 1 ha (art. 1058). Dziedziczenia testamentowego nigdy nie ograniczały.
Uzupełnienie: co uważa się za przygotowanie zawodowe do prowadzenia produkcji rolnej oraz tryb stwierdzania trwałej niezdolności do pracy określało rozporządzenie Rady Ministrów (art. 1064).
Spadkobierca niespełniający warunków nie dziedziczył gospodarstwa, ale dziedziczył pozostały majątek spadkowy.

W praktyce

Przepis pozostaje istotny w postępowaniach dotyczących dawnych spadków, gdzie stwierdzenie nabycia następuje po latach. Krąg spadkobierców gospodarstwa ustala się wtedy według stanu z dnia śmierci spadkodawcy.

Komentarz ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.

Tekst przepisu: akt uchwalony przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, Dziennik Ustaw z 2026 r. poz. 795.Indeks rzeczowy, tytuł redakcyjny i interpretacja przepisu: Kancelarium.

dziedziczenie ustawowe

produkcja rolna

przygotowanie zawodowe

małoletni spadkobiercy

nauka zawodu

niezdolność do pracy

Art. 1058. kc Art. 1060. kc