Likwidacja

Likwidacja to uporządkowany proces zakończenia działalności podmiotu, usunięcia określonego składnika majątku albo zaprzestania funkcjonowania urządzenia lub obiektu. Termin nie ma jednej, uniwersalnej definicji ustawowej. Jego znaczenie zależy od dziedziny prawa i przedmiotu likwidacji.

W prawie spółek likwidacja jest etapem prowadzącym do rozwiązania spółki. Polega w szczególności na zakończeniu bieżących spraw, ściągnięciu należności, wykonaniu zobowiązań, spieniężeniu lub innym rozdysponowaniu majątku oraz podziale pozostałych składników między wspólników albo akcjonariuszy. Czynności te wykonuje likwidator, który reprezentuje spółkę i odpowiada za prawidłowy przebieg postępowania. W czasie likwidacji spółka co do zasady zachowuje podmiotowość w zakresie potrzebnym do zakończenia swoich spraw, a jej firma zawiera oznaczenie „w likwidacji”. Majątek może zostać podzielony dopiero po zaspokojeniu lub zabezpieczeniu wierzycieli, z uwzględnieniem zasad wynikających z ustawy i umowy albo statutu spółki. Likwidatorzy mogą także ponosić odpowiedzialność za zaległości podatkowe powstałe w czasie likwidacji.

Likwidacja może dotyczyć również innych podmiotów, w tym jednostek organizacyjnych, spółek wodnych lub kół łowieckich. W takich przypadkach przepisy określają sposób przeznaczenia majątku i kolejność zaspokajania zobowiązań. Szczególne znaczenie mają zwykle należności pracownicze, daniny publiczne i koszty samego postępowania.

W prawie administracyjnym i rzeczowym likwidacja oznacza często fizyczne usunięcie albo trwałe wyłączenie z użytkowania obiektu lub urządzenia, na przykład nieczynnej studni albo urządzenia wodnego. Może też powodować określone skutki organizacyjne, takie jak wygaśnięcie trwałego zarządu nieruchomością przy likwidacji jednostki i ustanowienie zarządu dla podmiotu przejmującego jej zadania. W przepisach dotyczących wyceny nieruchomości koszty likwidacji mogą stanowić element metody pozostałościowej lub kosztowej.

Likwidacja różni się od upadłości. Może być dobrowolnym albo nakazanym prawem sposobem zakończenia działalności, natomiast upadłość jest odrębnym postępowaniem związanym z niewypłacalnością. W każdym zastosowaniu likwidacja służy uporządkowanemu zakończeniu określonego stanu prawnego, organizacyjnego lub faktycznego.