Kuratela

Kuratela to instytucja prawa, której celem jest ochrona praw i interesów osoby fizycznej, osoby prawnej albo innych podmiotów w sytuacji, gdy nie mogą one samodzielnie prowadzić określonych spraw lub wymagają w tym zakresie pomocy. Polega na ustanowieniu kuratora, którego zadania i zakres umocowania wynikają z ustawy albo z postanowienia właściwego sądu.

Kuratela nie ma jednolitego charakteru. Może służyć ochronie osoby, pomocy w dokonywaniu czynności prawnych, reprezentowaniu podmiotu przed sądem lub organem administracji, a także załatwieniu jednej, konkretnie wskazanej sprawy. W niektórych przypadkach kurator zarządza majątkiem albo podejmuje czynności w imieniu osoby, jednak nie wynika to automatycznie z samego ustanowienia kurateli. Zakres jego uprawnień może wymagać wyraźnego określenia przez sąd opiekuńczy.

Najczęściej kuratela kojarzona jest z osobą pełnoletnią częściowo ubezwłasnowolnioną. W takim przypadku kurator może reprezentować tę osobę i zarządzać jej majątkiem tylko w zakresie przyznanym przez sąd. Kuratela może być również ustanowiona między innymi dla osoby nieobecnej, w celu ochrony praw dziecka poczętego, dla osoby prawnej pozbawionej organu zdolnego do działania albo do wykonania określonej czynności.

Najważniejsze cechy kurateli:

• jest ustanawiana w celu ochrony oznaczonego interesu lub załatwienia określonej sprawy,
• jej zakres zależy od podstawy prawnej i treści orzeczenia,
• kurator działa w granicach przyznanych mu kompetencji,
• może reprezentować podmiot, pomagać mu w czynnościach albo sprawować zarząd jego majątkiem,
• ustaje, gdy odpada cel, dla którego ją ustanowiono, po zakończeniu wskazanej sprawy albo w innych przypadkach określonych w przepisach.

Kuratela występuje przede wszystkim w prawie cywilnym, rodzinnym i opiekuńczym oraz w postępowaniu cywilnym. Jej znaczenie pojawia się także w prawie prywatnym międzynarodowym, w regulacjach dotyczących służby publicznej i stosunków pracowniczych, a także w przepisach określających wyłączenie osób od prowadzenia spraw z powodu relacji rodzinnych lub prawnych. W odróżnieniu od opieki kuratela jest zazwyczaj bardziej ograniczona i dostosowana do konkretnej potrzeby.