Art. 140 ustawy o finansach publicznych reguluje kwestie dotyczące planowania rezerw budżetowych w projekcie ustawy budżetowej. Przepis ten jest kluczowy dla zapewnienia elastyczności budżetu państwa, umożliwiając reagowanie na nieprzewidziane wydatki oraz realizację specyficznych celów, które mogą pojawić się w trakcie roku budżetowego.

#### Rezerwa ogólna

Zgodnie z ust. 1, w projekcie ustawy budżetowej planuje się rezerwę ogólną, której wysokość nie może przekroczyć 0,2% wydatków budżetu. Rezerwa ogólna stanowi zabezpieczenie finansowe na nieprzewidziane wydatki, które mogą pojawić się w trakcie realizacji budżetu. Ograniczenie jej wysokości do 0,2% wydatków budżetu ma na celu zapewnienie, że rezerwa ta nie będzie nadmiernie obciążać budżetu, a jednocześnie będzie wystarczająca do pokrycia nieprzewidzianych wydatków.

#### Rezerwy celowe

Ust. 2 przewiduje możliwość planowania rezerw celowych na określone wydatki, które mogą być trudne do precyzyjnego określenia na etapie opracowywania projektu ustawy budżetowej. Rezerwy celowe mogą być tworzone na:

1. Wydatki, których wysokość lub szczegółowy podział na pozycje klasyfikacji budżetowej nie jest możliwy do określenia w okresie opracowywania projektu ustawy budżetowej.
2. Wydatki, których realizacja jest uzależniona od zaciągnięcia kredytu w międzynarodowej instytucji finansowej lub pozyskania środków z innych źródeł.
3. Wydatki związane z realizacją programów współfinansowanych z udziałem środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2.
4. Wydatki związane z przeciwdziałaniem chorobie zakaźnej wywołanej wirusem SARS-CoV-2 (COVID-19) lub na rzecz pomocy Ukrainie w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego kraju.
5. Wydatki przewidziane w odrębnych ustawach.

Suma rezerw celowych, o których mowa w ust. 2 pkt 1 i 4, nie może przekroczyć 5% wydatków budżetu, co ma na celu ograniczenie ryzyka nadmiernego obciążenia budżetu przez rezerwy celowe.

#### Rezerwy w częściach budżetu państwa

Ust. 4 przewiduje możliwość tworzenia rezerw w częściach budżetu państwa, których dysponentami są poszczególni wojewodowie. Rezerwy te mogą wynosić do 2% planowanych wydatków, z wyłączeniem dotacji planowanych dla jednostek samorządu terytorialnego.

#### Wydatki na wynagrodzenia z tytułu odpraw

Ust. 5 i 6 precyzują, że w rezerwie, o której mowa w ust. 4, mogą być planowane wydatki na wynagrodzenia z tytułu odpraw emerytalnych i odpraw w związku z przejściem na rentę z tytułu niezdolności do pracy. Środki na te wydatki planuje się w ramach ogólnej kwoty wynagrodzeń dla części budżetu państwa, których dysponentami są poszczególni wojewodowie, zgodnie z ustawą o kształtowaniu wynagrodzeń w państwowej sferze budżetowej.

### Podsumowanie

Art. 140 ustawy o finansach publicznych wprowadza mechanizmy umożliwiające elastyczne zarządzanie budżetem państwa poprzez tworzenie rezerw ogólnych i celowych. Przepisy te mają na celu zapewnienie, że budżet państwa będzie w stanie reagować na nieprzewidziane wydatki oraz realizować specyficzne cele, które mogą pojawić się w trakcie roku budżetowego, jednocześnie ograniczając ryzyko nadmiernego obciążenia budżetu przez te rezerwy.

o finansach publicznych

Art. 42 ustawy o finansach publicznych reguluje zasady gromadzenia i wydatkowania środków publicznych przez jednostki sektora finansów publicznych. Przepis ten jest kluczowy dla zapewnienia transparentności i odpowiedzialności w zarządzaniu finansami publicznymi.

#### 1. Sposób gromadzenia środków publicznych

Pierwszy ustęp artykułu wskazuje, że sposób gromadzenia środków publicznych z poszczególnych tytułów określają odrębne ustawy. Oznacza to, że każda kategoria dochodów publicznych, takich jak podatki, opłaty, czy dotacje, jest regulowana przez specyficzne przepisy prawne. Taki system zapewnia precyzyjne i jasne zasady dotyczące źródeł finansowania działalności publicznej.

#### 2. Zakaz przeznaczania środków na imiennie wymienione wydatki

Drugi ustęp wprowadza zasadę, że środki publiczne pochodzące z poszczególnych tytułów nie mogą być przeznaczane na finansowanie imiennie wymienionych wydatków, chyba że odrębna ustawa stanowi inaczej. Ta zasada ma na celu zapobieganie nieprzejrzystości i nadużyciom w wydatkowaniu środków publicznych. Wyjątki od tej zasady są ściśle określone i muszą być wyraźnie przewidziane w odrębnych ustawach.

#### 3. Wyjątki od ograniczenia

Ustęp trzeci i czwarty artykułu wymieniają konkretne przypadki, w których ograniczenie wynikające z ust. 2 nie ma zastosowania. Są to:

- Wydatki finansowane z kredytów udzielonych przez międzynarodowe instytucje finansowe, o ile umowa tak stanowi.
- Wydatki finansowane ze środków europejskich.
- Wydatki finansowane ze środków, o których mowa w art. 5 ust. 3 pkt 5 i 6.
- Wydatki finansowane ze środków finansowych, o których mowa w art. 77a ust. 1.
- Koszty ponoszone przez jednostki prowadzące działalność gospodarczą, agencje wykonawcze, instytucje gospodarki budżetowej oraz inne państwowe osoby prawne i samorządowe zakłady budżetowe.

Te wyjątki są uzasadnione specyfiką źródeł finansowania oraz charakterem działalności jednostek, które z nich korzystają.

#### 4. Obowiązki jednostek sektora finansów publicznych

Ustęp piąty nakłada na jednostki sektora finansów publicznych obowiązek ustalania przypadających im należności pieniężnych, w tym mających charakter cywilnoprawny, oraz terminowego podejmowania czynności zmierzających do wykonania zobowiązań. Jest to kluczowe dla zapewnienia efektywności i skuteczności w zarządzaniu finansami publicznymi.

#### 5. Możliwość odstąpienia od czynności egzekucyjnych

Ostatni ustęp artykułu przewiduje możliwość odstąpienia przez jednostki sektora finansów publicznych od podejmowania czynności zmierzających do wykonania zobowiązania, jeżeli zachodzą przesłanki odstąpienia zgodnie z przepisami o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Ta regulacja pozwala na elastyczność w sytuacjach, gdy egzekucja należności byłaby nieefektywna lub niecelowa.

### Podsumowanie

Art. 42 ustawy o finansach publicznych wprowadza zasady mające na celu zapewnienie transparentności, odpowiedzialności i efektywności w zarządzaniu środkami publicznymi. Przepisy te są kluczowe dla prawidłowego funkcjonowania sektora finansów publicznych i ochrony interesów publicznych. Wyjątki od ogólnych zasad są ściśle określone i mają na celu uwzględnienie specyfiki różnych źródeł finansowania oraz charakteru działalności jednostek korzystających z tych środków.

Kredyt międzynarodowy

Kredyt międzynarodowy w przepisach

o finansach publicznych2 przepisy