Kontrola podatkowa

Kontrola podatkowa to sformalizowany zespół czynności organu podatkowego służących sprawdzeniu, czy kontrolowany prawidłowo wywiązuje się z obowiązków wynikających z przepisów prawa podatkowego. Jej zasady określa przede wszystkim Ordynacja podatkowa. Kontrolą mogą być objęci w szczególności podatnicy, płatnicy i inkasenci, a także inne podmioty, na których ciążą obowiązki podatkowe lub związane z dokumentowaniem rozliczeń.

W toku kontroli organ bada między innymi prawidłowość składanych deklaracji i informacji, terminowość oraz wysokość wpłat, prowadzenie ksiąg i ewidencji, wystawianie dokumentów oraz zgodność danych wykazanych w dokumentacji ze stanem faktycznym. Może żądać przedstawienia ksiąg, faktur, umów i innych dokumentów, uzyskiwać wyjaśnienia oraz wykonywać inne czynności przewidziane w przepisach. Kontrolowany ma obowiązek umożliwić przeprowadzenie kontroli, udostępnić wymagane dokumenty i udzielać informacji w zakresie objętym kontrolą.

Kontrola podatkowa różni się od czynności sprawdzających, które mają co do zasady prostszy i bardziej ograniczony charakter. Nie jest również tym samym co kontrola celno-skarbowa, prowadzona przez właściwe organy na podstawie odrębnych regulacji. Poszczególne formy kontroli mogą jednak dotyczyć podobnych rozliczeń i pozostawać ze sobą w związku.

Kontrola kończy się utrwaleniem jej ustaleń w odpowiednim dokumencie, w szczególności protokole. Jej wynik może potwierdzić prawidłowość rozliczeń albo wskazać nieprawidłowości. Ustalenia kontroli mogą stać się podstawą dalszych czynności, w tym wszczęcia postępowania podatkowego i określenia zobowiązania w innej wysokości niż zadeklarowana. Sama kontrola nie zastępuje jednak decyzji podatkowej, jeżeli do rozstrzygnięcia sprawy potrzebne jest odrębne postępowanie.

Utrudnianie lub udaremnianie czynności kontrolnych, a także niewykonywanie określonych obowiązków może powodować odpowiedzialność przewidzianą w przepisach karnych skarbowych. Akta i informacje związane z kontrolą mogą mieć znaczenie również dla postępowań dotyczących przestępstw i wykroczeń skarbowych.