Kontrola działalności

„Kontrola działalności” oznacza zespół czynności służących sprawdzeniu, czy określona działalność jest prowadzona zgodnie z prawem, uchwałami, zasadami gospodarowania lub innymi wymaganiami mającymi zastosowanie do kontrolowanego podmiotu. Termin ten nie ma jednej, uniwersalnej definicji ustawowej. Jego znaczenie zależy od rodzaju działalności, podmiotu wykonującego kontrolę oraz przepisów regulujących daną dziedzinę.

Kontrola może obejmować w szczególności analizę dokumentów, sprawdzenie sposobu wykonywania obowiązków, ocenę gospodarki finansowej, badanie zgodności działań z uchwałami albo weryfikację spełniania wymagań technicznych i organizacyjnych. Jej wynikiem może być stwierdzenie prawidłowości działalności, wskazanie nieprawidłowości, żądanie ich usunięcia, a w przypadkach określonych w przepisach także zastosowanie środków administracyjnych lub innych konsekwencji prawnych.

W polskim prawie można wyróżnić kilka podstawowych odmian kontroli:

• kontrolę działalności gospodarczej przedsiębiorcy, prowadzoną przez właściwy organ publiczny na zasadach określonych w rozdziale 5 ustawy Prawo przedsiębiorców, z uwzględnieniem regulacji szczególnych;
• kontrolę działalności organów lub jednostek, wykonywaną przez organy nadrzędne albo wyspecjalizowane, na przykład w administracji architektoniczno-budowlanej, geodezji i kartografii lub ochronie środowiska;
• kontrolę wewnętrzną, sprawowaną przez komisję rewizyjną, zebranie członków, właścicieli lokali albo inny organ organizacji;
• kontrolę działalności określonych podmiotów, w tym stowarzyszeń, spółdzielni, funduszy lub organizacji samorządu zawodowego.

Kontrola różni się od nadzoru. Kontrola polega przede wszystkim na ustaleniu stanu faktycznego i jego ocenie, natomiast nadzór może obejmować także możliwość wydawania wiążących poleceń, zatwierdzania działań lub ingerowania w funkcjonowanie podmiotu. W praktyce przepisy nie zawsze rozdzielają te pojęcia całkowicie, dlatego zakres uprawnień kontrolującego wynika z konkretnej regulacji. Kontrola działalności ma znaczenie dla ochrony interesu publicznego, praw członków organizacji, właścicieli lokali oraz prawidłowego i zgodnego z prawem wykonywania zadań.