Kontrakt socjalny

Kontrakt socjalny to formalne, pisemne porozumienie stosowane w ramach pomocy społecznej. Zawiera go osoba ubiegająca się o pomoc oraz właściwa strona umowy, a jego treścią są wzajemne prawa i obowiązki uczestników. Nie jest więc wyłącznie informacją o przyznaniu wsparcia ani jednostronnym zobowiązaniem osoby korzystającej z pomocy. Określa uzgodnione działania, które mają służyć rozwiązaniu albo przezwyciężeniu trudnej sytuacji życiowej tej osoby lub jej rodziny.

Istotą kontraktu jest wspólne ustalenie sposobu działania. Strony wskazują, co każda z nich ma zrobić w ramach uzgodnionych działań, a także jakie uprawnienia przysługują im w związku z realizacją umowy. Dzięki temu pomoc społeczna może zostać powiązana z konkretną sytuacją życiową i z aktywnością obu stron, zamiast ograniczać się do ogólnego określenia potrzeb lub problemów.

Z definicji ustawowej wynikają najważniejsze elementy kontraktu:

• ma formę pisemną,
• jest zawierany z osobą ubiegającą się o pomoc,
• określa uprawnienia i zobowiązania stron,
• zakłada wspólne podejmowanie działań,
• służy przezwyciężeniu trudnej sytuacji życiowej osoby lub rodziny.

Praktyczne znaczenie kontraktu polega na uporządkowaniu współpracy między osobą potrzebującą wsparcia a podmiotem udzielającym pomocy. Spisanie uzgodnień pozwala jasno wskazać cel podejmowanych działań, zakres odpowiedzialności każdej ze stron oraz oczekiwany sposób współdziałania. Kontrakt może dzięki temu pełnić funkcję indywidualnego planu pracy nad trudną sytuacją, dostosowanego do okoliczności konkretnej osoby lub rodziny.

Pojęcie „kontrakt socjalny” ma znaczenie w ustawie „o pomocy społecznej” jako instrument organizowania pomocy i współpracy z osobą ubiegającą się o wsparcie. Jego celem nie jest samo sformalizowanie kontaktu, lecz stworzenie podstawy do wspólnego podejmowania działań prowadzących do poprawy sytuacji życiowej. Terminy i zakres tych działań wynikają z uzgodnień zapisanych w umowie.