Konsument

Konsument to osoba fizyczna, która dokonuje z przedsiębiorcą czynności prawnej niezwiązanej bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową. O statusie konsumenta decyduje więc przede wszystkim cel konkretnej czynności, a nie samo posiadanie lub nieposiadanie firmy. Osoba prowadząca działalność gospodarczą może występować jako konsument, jeżeli zawiera umowę w sprawie prywatnej, niezwiązanej z jej działalnością.

Pojęcie to służy wyznaczeniu zakresu szczególnej ochrony słabszej strony obrotu. Konsument zazwyczaj nie ma takiej wiedzy, doświadczenia ani możliwości negocjowania warunków jak przedsiębiorca. Z tego względu przepisy ograniczają możliwość wykorzystywania przewagi przedsiębiorcy, w szczególności przez stosowanie nieuczciwych praktyk rynkowych, wprowadzanie w błąd lub zamieszczanie niedozwolonych postanowień we wzorcach umów.

Ochrona konsumenta obejmuje między innymi:

• kontrolę niedozwolonych postanowień umownych i skutki uznania ich za niewiążące,
• ograniczenia dotyczące pobierania dodatkowych opłat, w tym opłat za wybraną formę płatności,
• uprawnienia związane z nieuczciwymi praktykami rynkowymi,
• szczególne zasady dotyczące niektórych umów zawieranych z przedsiębiorcami,
• udział w postępowaniach dotyczących ochrony indywidualnych i zbiorowych interesów konsumentów.

Termin występuje przede wszystkim w Kodeksie cywilnym, przepisach o ochronie konkurencji i konsumentów oraz w regulacjach dotyczących nieuczciwych praktyk rynkowych. Ma również znaczenie procesowe. Niektóre sprawy z udziałem konsumentów są wyłączone spod szczególnych reguł postępowania w sprawach gospodarczych, a spory związane z ochroną konkurencji i konsumentów mogą być rozpoznawane przez właściwy sąd ochrony konkurencji i konsumentów. W poszczególnych ustawach zakres ochrony i definicje związane z konsumentem mogą być doprecyzowane odpowiednio do przedmiotu regulacji.