Kodeks karny wykonawczy

Kodeks karny wykonawczy to polska ustawa regulująca wykonywanie orzeczeń wydawanych w sprawach karnych oraz sposób postępowania z osobami, wobec których zastosowano określone środki prawne. Stanowi podstawę prawną działania organów wykonujących kary i inne rozstrzygnięcia, a także określa prawa i obowiązki skazanych, ukaranych oraz osób tymczasowo aresztowanych.

Kodeks nie określa, jakie zachowania są przestępstwami ani jakie kary grożą za ich popełnienie. Jego przedmiotem jest etap następujący po wydaniu orzeczenia, czyli praktyczna realizacja rozstrzygnięcia. Obejmuje w szczególności:

• wykonywanie kary pozbawienia wolności, ograniczenia wolności i grzywny,
• wykonywanie środków karnych, środków kompensacyjnych i przepadku,
• wykonywanie środków zabezpieczających oraz wybranych środków związanych z kontrolą zachowania skazanego,
• zasady tymczasowego aresztowania,
• organizację wykonywania kary pozbawienia wolności, w tym funkcjonowanie zakładów karnych i prawa osób osadzonych,
• wykonywanie dozoru, obowiązków nałożonych na skazanego oraz zatrudnianie osób odbywających karę.

Przepisy kodeksu określają również właściwość sądu i innych organów, tryb rozstrzygania spraw wykonawczych, zasady składania skarg i wniosków oraz środki ochrony praw osób pozbawionych wolności. Regulują między innymi kontakty z rodziną, dostęp do opieki zdrowotnej, praktyk religijnych, nauki i pracy, a także zasady porządku i bezpieczeństwa w miejscach izolacji.

Znaczenie praktyczne kodeksu polega na tym, że wyznacza granice ingerencji państwa po prawomocnym lub wykonalnym rozstrzygnięciu. Nakazuje wykonywać kary zgodnie z prawem, z poszanowaniem godności człowieka i z uwzględnieniem celu oddziaływań wychowawczych oraz zapobiegania powrotowi do przestępstwa. Jego przepisy mogą być stosowane także przy wykonywaniu rozstrzygnięć w sprawach karnych skarbowych, jeżeli odsyłają do nich przepisy szczególne.