Katastr nieruchomości

Kataster nieruchomości to publiczny, jednolity dla całego kraju system informacji o gruntach, budynkach i lokalach, w polskim prawie utożsamiany z ewidencją gruntów i budynków. Służy gromadzeniu, aktualizowaniu i udostępnianiu danych opisujących nieruchomości oraz podmioty, którym przysługują prawa do tych nieruchomości albo które nimi władają.

W katastrze ujawnia się w szczególności położenie i granice działek, ich numery, powierzchnię, rodzaj użytków i klasę bonitacyjną gruntów, a także informacje o budynkach i lokalach. Dane te pozwalają na jednoznaczną identyfikację nieruchomości oraz ustalenie jej podstawowych cech fizycznych i przestrzennych. Kataster jest prowadzony przez właściwy organ administracji geodezyjnej, a informacje są zapisywane w bazie danych i przedstawiane również na mapach ewidencyjnych.

Kataster nieruchomości ma znaczenie w wielu dziedzinach prawa i gospodarki, w szczególności w:

• podziale nieruchomości i zmianach oznaczenia działek,
• wywłaszczeniu oraz ustalaniu odszkodowania,
• prowadzeniu ksiąg wieczystych,
• wycenie nieruchomości i określaniu klas bonitacyjnych gruntów,
• gospodarce przestrzennej i ustalaniu należności publicznoprawnych.

Dane katastralne stanowią podstawę oznaczenia nieruchomości w księdze wieczystej. Sądy prowadzące księgi wieczyste mogą uzyskiwać do nich dostęp za pośrednictwem zintegrowanego systemu informacji o nieruchomościach, a sprostowanie oznaczenia nieruchomości w księdze wymaga oparcia na dokumentacji katastralnej i zawiadomienia organu prowadzącego kataster.

Kataster nie zastępuje księgi wieczystej. Ewidencja opisuje nieruchomość i ujawnia związane z nią dane ewidencyjne, natomiast księga wieczysta służy przede wszystkim ujawnianiu stanu prawnego, w tym własności, użytkowania wieczystego i hipotek. W razie braku księgi wieczystej dane katastru mogą jednak pomagać w identyfikacji nieruchomości i ustaleniu informacji potrzebnych w postępowaniach administracyjnych lub sądowych.