Przepis przyznaje obywatelowi prawo do zabezpieczenia społecznego w razie niezdolności do pracy spowodowanej chorobą lub inwalidztwem. Takie prawo powstaje także po osiągnięciu wieku emerytalnego. Oznacza to, że wskazane sytuacje zostały uznane za podstawę objęcia obywatela zabezpieczeniem społecznym. Zakres i formy tego zabezpieczenia nie zostały określone w samym przepisie. Zgodnie z jego treścią ustala je ustawa. To oznacza, że właśnie w ustawie należy szukać szczegółowych zasad dotyczących tego, na czym zabezpieczenie społeczne polega i w jakim zakresie przysługuje. Osobno przepis odnosi się do obywatela, który pozostaje bez pracy nie z własnej woli i nie ma innych środków utrzymania. Taka osoba również ma prawo do zabezpieczenia społecznego. W tym przypadku zakres i formy zabezpieczenia także określa ustawa. Przepis wskazuje więc prawo do zabezpieczenia, ale nie przesądza samodzielnie o jego konkretnych świadczeniach ani warunkach.

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Policjant w służbie stałej, zwolniony w przypadkach wskazanych w przepisie, może otrzymywać przez rok po odejściu ze służby comiesięczne świadczenie pieniężne. Jego wysokość odpowiada uposażeniu zasadniczemu oraz stałym dodatkom, które policjant pobierał na ostatnio zajmowanym stanowisku. Dotyczy to także policjanta, który ma już prawo do zaopatrzenia emerytalnego z powodu 30 lat wysługi emerytalnej, jeżeli został zwolniony w jednej z określonych sytuacji. Jeżeli policjant ma jednocześnie prawo do tego świadczenia i do zaopatrzenia emerytalnego, musi wybrać jedno z nich. Odrębne rozwiązanie dotyczy policjanta zwolnionego z powodu określonych przyczyn, który nadal choruje i dlatego nie może podjąć pracy. W takim przypadku świadczenie jest wypłacane przez czas choroby, ale nie dłużej niż przez trzy miesiące. Wypłata może zakończyć się wcześniej, jeżeli komisja lekarska wyda orzeczenie o inwalidztwie będące podstawą ustalenia prawa do renty inwalidzkiej.

o Policji

Przepis wskazuje, że do członków rodziny policjanta uprawnionych do świadczeń wymienionych w art. 73, 75 i 76 należą małżonek oraz dzieci. Nie obejmuje więc innych krewnych. Za dzieci uznaje się nie tylko dzieci własne, lecz także dzieci małżonka, dzieci przysposobione oraz dzieci przyjęte na wychowanie. Co do zasady dziecko zachowuje uprawnienia do ukończenia 18 lat. Jeżeli nadal uczęszcza do szkoły, granica ta zostaje wydłużona do 24 lat. W przypadku studiów w szkole wyższej możliwe jest korzystanie ze świadczeń do ukończenia 25 lat, ale tylko wtedy, gdy ukończenie 24 lat przypada na ostatni albo przedostatni rok studiów. Osobną kategorię stanowią dzieci, które przed osiągnięciem właściwego wieku stały się inwalidami I lub II grupy. Przepis obejmuje zatem zarówno określone relacje rodzinne, jak i dodatkowe warunki dotyczące wieku, nauki albo niepełnosprawności.

Przepis dotyczy żołnierza, który pozostawał w służbie przed 2 stycznia 1999 r. Podstawowa emerytura wynosi 40% podstawy wymiaru za 15 lat służby wojskowej. Za każdy kolejny rok tej służby dolicza się 2,6% podstawy wymiaru. Do emerytury mogą także zostać doliczone okresy składkowe i nieskładkowe przypadające przed służbą. Za okresy składkowe przysługuje 2,6% za każdy rok, maksymalnie za trzy lata, a za kolejne lata ponad ten limit 1,3%. Za każdy rok okresów nieskładkowych dolicza się 0,7% podstawy wymiaru. Szczególne zasady dotyczą urlopu wychowawczego. Za każdy rok takiego urlopu dolicza się 2,6%, jednak nie więcej niż łącznie za trzy lata. Za każdy kolejny rok przysługuje 0,7%. Emerytura może być także podwyższona za określone rodzaje służby. Podwyżka wynosi 2% za każdy rok służby między innymi na samolotach naddźwiękowych, w załogach okrętów podwodnych, jako nurek lub płetwonurek oraz przy fizycznym zwalczaniu terroryzmu. Za wskazane inne rodzaje służby, w tym na pozostałych samolotach i śmigłowcach, w załogach jednostek nawodnych, jako skoczek spadochronowy lub saper, a także w wywiadzie za granicą i oddziałach specjalnych, podwyżka wynosi 1% za każdy rok. Za każdy rozpoczęty miesiąc służby na froncie w czasie wojny lub w strefie działań wojennych przysługuje 0,5% podstawy wymiaru. Emerytura jest podwyższana o 15%, jeżeli inwalidztwo emeryta pozostaje w związku ze służbą. Jeżeli uwzględniane są określone okresy służby wskazane w przepisie, podwyższenie następuje na zasadach określonych w przepisach dotyczących zaopatrzenia emerytalnego wymienionych formacji. Przy ustalaniu prawa do emerytury i jej wysokości okresy uwzględnia się w pełnych miesiącach. Szczegółowe warunki podwyższania emerytury ma określić Rada Ministrów w rozporządzeniu. Przepis wskazuje, że mają być w nim uwzględnione między innymi normy lotów, służby na okrętach, czynności nurkowe, skoki spadochronowe, zadania saperskie, służba w jednostkach specjalnych oraz miesięczne okresy służby na froncie lub w strefie działań wojennych.

o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin

Przepis wprowadza dwa możliwe sposoby zakwalifikowania inwalidztwa. O tym, do której kategorii należy dane inwalidztwo, decyduje przyczyna jego powstania. Jeżeli przyczyna pozostaje w związku ze służbą wojskową, inwalidztwo uznaje się za związane z tą służbą. W przeciwnym razie jest ono traktowane jako niezwiązane ze służbą wojskową. Podział opiera się więc wyłącznie na ustaleniu przyczyny inwalidztwa.

o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin

Wysokość miesięcznej renty inwalidy wojskowego ustala się jako procent podstawy wymiaru. Jeżeli inwalidztwo powstało w związku ze służbą wojskową, renta wynosi 100% podstawy dla osoby zaliczonej do I lub II grupy oraz 75% dla osoby zaliczonej do III grupy. Gdy inwalidztwo nie ma związku ze służbą, odpowiednio stosuje się niższe wartości: 80% podstawy dla I lub II grupy i 60% dla III grupy.

Przepis dotyczy sytuacji, w której osoba wcześniej pobierała rentę inwalidzką, ale utraciła do niej prawo, ponieważ nie stwierdzono już inwalidztwa. Prawo do renty może wtedy powrócić, jeśli inwalidztwo pojawi się ponownie wskutek pogorszenia stanu zdrowia. Pogorszenie musi pozostawać w związku z tym samym kalectwem lub tą samą chorobą, które wcześniej uzasadniały przyznanie renty. Sam fakt ponownego inwalidztwa nie wystarcza, jeśli nie ma takiego związku.

Żołnierz może otrzymać rentę inwalidzką, jeśli został zaliczony do jednej z grup inwalidów, a jego inwalidztwo powstało w związku z działaniami wojennymi albo działaniami, które miały taki charakter. Nie jest konieczne, aby inwalidztwo powstało w czasie służby. Prawo do renty może powstać także wtedy, gdy inwalidztwo powstało dopiero po zwolnieniu ze służby wojskowej.

Przepis wymaga, aby regionalna komisja lekarska nie tylko rozstrzygnęła, czy występuje inwalidztwo, lecz także oceniła, czy ma ono związek ze służbą. Orzeczenie musi zawierać uzasadnienie, czyli wyjaśnienie przyjętego rozstrzygnięcia. W jego treści powinno znaleźć się jedno z dwóch wymaganych stwierdzeń: że inwalidztwo pozostaje w związku ze służbą albo że takiego związku nie ma. Komisja nie może więc poprzestać na samym wyniku oceny.

Inwalidztwo

Inwalidztwo w przepisach

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej1 przepis

o Policji2 przepisy

o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin1 przepis

o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin4 przepisy

w sprawie orzekania przez komisje lekarskie podległe Szefowi Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Szefowi Agencji Wywiadu1 przepis