Interes prawny

Interes prawny to oparta na przepisach prawa potrzeba uzyskania określonego rozstrzygnięcia, działania organu albo ochrony własnej sytuacji prawnej. Występuje wtedy, gdy wynik postępowania może bezpośrednio wpłynąć na prawa lub obowiązki danej osoby, jej uprawnienia albo prawnie chroniony status. Nie jest nim samo zainteresowanie sprawą, ciekawość ani korzyść ekonomiczna, jeżeli nie wynika z konkretnej normy prawnej.

Interes prawny jest pojęciem ocennym. Zasadniczo powinien być:

• osobisty, czyli związany z sytuacją prawną konkretnego podmiotu,
• aktualny, a nie wyłącznie hipotetyczny lub przyszły,
• rzeczywisty i konkretny,
• oparty na przepisach prawa, a nie tylko na interesie faktycznym.

W postępowaniu cywilnym interes prawny może uzasadniać udział osoby trzeciej po stronie jednej ze stron jako interwenienta ubocznego. Osoba taka musi wykazać, że wynik sprawy może oddziaływać na jej sytuację prawną. Interes prawny może również stanowić podstawę wystąpienia z określonym wnioskiem, na przykład dotyczącym odwołania zarządcy sukcesyjnego.

W postępowaniu administracyjnym i podatkowym interes prawny może decydować o uzyskaniu statusu strony, jeżeli rozstrzygnięcie dotyczy praw lub obowiązków danego podmiotu. Może też uzasadniać żądanie wydania zaświadczenia, udostępnienia danych lub dokumentu, a także zaskarżenie uchwały albo innego aktu. W niektórych przepisach występują zbliżone określenia, takie jak „osoba zainteresowana”, „zainteresowany” lub „uzasadniony wniosek”. Ich znaczenie zależy od konkretnej regulacji i nie zawsze jest tożsame z interesem prawnym.

Interes prawny odróżnia się od interesu faktycznego. Interes faktyczny oznacza osobistą korzyść, potrzebę lub oczekiwanie, lecz bez bezpośredniego oparcia w przepisach i bez wpływu na sytuację prawną. Sam interes faktyczny co do zasady nie daje uprawnienia do udziału w postępowaniu, żądania czynności organu ani zaskarżenia rozstrzygnięcia. Assessing interesu prawnego następuje w odniesieniu do okoliczności konkretnej sprawy oraz właściwych przepisów.