Interes konsumenta

Interes konsumenta to prawnie chroniona sfera jego sytuacji osobistej i majątkowej, która może zostać naruszona przez działanie przedsiębiorcy, treść umowy albo sposób oferowania towarów i usług. Pojęcie nie ma jednej, zamkniętej definicji. Obejmuje zarówno interes ekonomiczny, związany między innymi z ceną, kosztami, odpowiedzialnością przedsiębiorcy i możliwością odstąpienia od umowy, jak i interesy niemajątkowe, takie jak bezpieczeństwo, prywatność, rzetelna informacja oraz swoboda podjęcia decyzji.

Konsumentem jest co do zasady osoba fizyczna dokonująca z przedsiębiorcą czynności prawnej niezwiązanej bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową. Ocena, czy doszło do naruszenia jego interesu, uwzględnia okoliczności konkretnej sprawy, charakter umowy, sposób działania przedsiębiorcy, zakres przekazanych informacji oraz rzeczywiste skutki dla konsumenta. Znaczenie może mieć także naruszenie jego uzasadnionych oczekiwań i równowagi kontraktowej.

W Kodeksie cywilnym interes konsumenta jest szczególnie istotny przy ocenie postanowień umownych, które nie zostały z nim indywidualnie uzgodnione. Jeżeli takie postanowienie jest sprzeczne z dobrymi obyczajami i rażąco narusza interes konsumenta, nie wiąże go, a pozostała część umowy co do zasady pozostaje w mocy. Mechanizm ten służy ochronie przed nieuczciwymi warunkami umownymi.

W prawie ochrony konkurencji i konsumentów występuje również pojęcie zbiorowych interesów konsumentów. Oznacza ono interesy nieokreślonej grupy konsumentów albo szerokiego, choć możliwego do wyodrębnienia kręgu osób. Nie jest ono prostą sumą indywidualnych roszczeń. Ich naruszenie może polegać na stosowaniu praktyk godzących w wielu konsumentów, na przykład wprowadzających w błąd, utrudniających dokonanie świadomego wyboru lub wykorzystujących słabszą pozycję konsumenta. Organ ochrony konkurencji może nakazać podjęcie działań usuwających skutki praktyki albo zaniechanie jej stosowania, przy czym przepisy przewidują także sytuacje, w których po zaprzestaniu naruszenia nie wydaje się decyzji w określonym zakresie.