Higiena pracy

Higiena pracy oznacza ogół warunków, zasad i działań służących ochronie zdrowia osób wykonujących pracę przed szkodliwymi, uciążliwymi lub niebezpiecznymi czynnikami występującymi w środowisku pracy. W polskim prawie termin ten najczęściej występuje łącznie z bezpieczeństwem pracy, jako „bezpieczeństwo i higiena pracy” albo BHP. Nie jest to pojęcie ograniczone do czystości stanowiska. Obejmuje także organizację pracy, właściwe warunki pomieszczeń i wyposażenia, ochronę przed zagrożeniami oraz przekazywanie pracownikom informacji i szkolenie w zakresie bezpiecznego wykonywania obowiązków.

Podstawowe znaczenie higieny pracy polega na zapobieganiu wypadkom, chorobom związanym z pracą i pogorszeniu stanu zdrowia. Obowiązek zapewnienia bezpiecznych i higienicznych warunków pracy spoczywa przede wszystkim na pracodawcy. Obejmuje on również zapewnienie odpowiedniego nadzoru oraz realizację szkoleń BHP zgodnie z wymaganiami określonymi w przepisach. Osoby kierujące pracownikami i inne osoby odpowiedzialne za stan BHP mogą ponosić odpowiedzialność za naruszenie tych obowiązków, w tym odpowiedzialność wykroczeniową, a w przypadkach narażenia pracownika na bezpośrednie niebezpieczeństwo także karną.

Pojęcie to występuje przede wszystkim w Kodeksie pracy, ale jest używane także w regulacjach dotyczących:

• służby wojskowej i pracy żołnierzy w zakresie wskazanym w przepisach,
• pracy osób pozbawionych wolności,
• budowy i użytkowania obiektów budowlanych,
• wykonywania specjalistycznych procedur medycznych,
• działalności produkcyjnej, magazynowej i przemysłowej.

Zakres obowiązków może zależeć od rodzaju pracy, miejsca jej wykonywania, używanych urządzeń i substancji oraz szczególnych zagrożeń zawodowych. Higiena pracy ma zatem zarówno wymiar organizacyjny, jak i techniczny oraz zdrowotny. Stanowi element ochrony życia i zdrowia człowieka, a jej przestrzeganie jest obowiązkiem uczestników procesu pracy, odpowiednio do pełnionej funkcji.