Godziny pracy

Godziny pracy to określone przedziały czasu, w których pracownik wykonuje pracę, zakład lub urząd prowadzi działalność albo określone czynności są wykonywane przez uprawnione osoby. Termin ten nie ma jednej, uniwersalnej definicji obowiązującej we wszystkich dziedzinach prawa. Jego znaczenie wynika z konkretnego przepisu, regulaminu, rozkładu czasu pracy lub charakteru danej działalności.

W prawie pracy godziny pracy wiążą się przede wszystkim z rozkładem czasu pracy, czyli ustaleniem, w jakich porach pracownik ma pozostawać do dyspozycji pracodawcy i wykonywać obowiązki. Mogą przypadać w systemie podstawowym, zmianowym, a także w porze nocnej. W niektórych regulacjach wskazuje się maksymalną liczbę godzin na dobę lub w tygodniu, w innych dopuszcza się indywidualne ustalenie rozkładu, jeżeli uzasadnia to rodzaj pracy. Do godzin pracy mogą być zaliczane również określone czynności związane z zatrudnieniem, na przykład szkolenie pracownika odbywane na polecenie pracodawcy.

Termin może oznaczać w szczególności:

• godziny, w których placówka lub kancelaria powinna być czynna dla interesantów, jak w przypadku kancelarii notarialnej;
• godziny wykonywania pracy przez określoną grupę zawodową, w tym w systemie zmianowym;
• czas przeznaczony na posiedzenia komisji lub wykonywanie zadań związanych z zatrudnieniem, z zachowaniem prawa do wynagrodzenia;
• godziny, w których prowadzi się kontrolę, przeszukanie albo inną czynność urzędową, niekiedy z możliwością kontynuowania jej poza zwykłym czasem działalności;
• podstawę obliczeń wynagrodzenia, gdy ustala się stawkę za jedną godzinę pracy, w tym stawkę za pracę w porze nocnej.

Godziny pracy mogą być ustalane przez pracodawcę, kierownika jednostki, dyrektora właściwej służby albo wynikać bezpośrednio z ustawy. Ich określenie ma znaczenie dla organizacji pracy, obowiązku stawienia się w miejscu pracy, prawa do wynagrodzenia, rozliczania pracy dodatkowej oraz ustalenia, czy dana czynność została wykonana w zwykłych godzinach działalności. Pojęcie to należy odróżniać od godzin otwarcia, które opisują dostępność zakładu dla klientów lub interesantów i nie zawsze pokrywają się z czasem pracy wszystkich zatrudnionych.