Przepis określa przypadki, w których za wydanie paszportu nie pobiera się opłaty. Zwolnienie ma zastosowanie do sześciu grup sytuacji, przy czym w niektórych z nich znaczenie mają dodatkowe warunki.

Opłaty nie ponoszą osoby, które w dniu złożenia wniosku ukończyły 70 lat. Zwolnienie obejmuje także osoby wskazane w art. 21 ust. 1 pkt 7, jeżeli wyjazd za granicę ma służyć długotrwałemu leczeniu albo jest związany z koniecznością poddania się operacji. Nie pobiera się również opłaty za wymianę paszportu, gdy przyczyną wniosku jest błędna personalizacja dokumentu lub wada techniczna stwierdzona przez organ paszportowy.

Kolejna podstawa dotyczy wniosku złożonego przed upływem ważności dotychczasowego paszportu, jeżeli wymiana służy usunięciu niezgodności danych w trybie określonym w przepisie dotyczącym ewidencji ludności, w zakresie danych wskazanych w art. 12 ust. 1 pkt 1 lit. a-g. Zwolnienie przysługuje także żołnierzom wyznaczonym lub skierowanym do służby poza granicami państwa, ale nie obejmuje żołnierzy zawodowych. Ostatnia grupa to osoby mające prawomocne orzeczenie sądu stwierdzające nieważność decyzji o odmowie wydania albo unieważnieniu dokumentu paszportowego.

**Istotne ograniczenie** przewiduje ust. 2. Zwolnienia wymienione w ust. 1 pkt 1-5 nie dotyczą paszportów wydawanych na podstawie art. 46. Oznacza to, że nawet spełnienie jednej z tych przesłanek nie zawsze prowadzi do niepobrania opłaty, ponieważ rodzaj podstawy wydania paszportu może wyłączyć zastosowanie zwolnienia.

o dokumentach paszportowych

https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2022/350/text/U/D20220350Lj.pdf

Przepis określa sposób weryfikacji danych przyjmowanych przez organ paszportowy wraz z wnioskiem o wydanie dokumentu paszportowego. Organ porównuje informacje zawarte we wniosku i w przedkładanej dokumentacji z danymi znajdującymi się w trzech źródłach: **Rejestrze Dokumentów Paszportowych, rejestrze PESEL oraz Rejestrze Dowodów Osobistych**. Weryfikacja obejmuje zatem zarówno treść samego wniosku, jak i dokumenty przedstawione przez wnioskodawcę.

Jeżeli organ stwierdzi niezgodność danych, nie poprzestaje na jej odnotowaniu. Ma podjąć działania w celu jej usunięcia, zgodnie z art. 11 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności. Przepis nie wskazuje wprost rodzaju tych działań, lecz wiąże je z procedurą przewidzianą w przywołanym przepisie.

Znaczenie praktyczne regulacji polega na tym, że dane wykorzystywane przy wydawaniu dokumentu paszportowego powinny zostać sprawdzone w kilku rejestrach oraz zestawione z informacjami przedstawionymi we wniosku i dokumentacji. Wykrycie rozbieżności uruchamia działania organu ukierunkowane na ich usunięcie. Art. 39 ustanawia więc etap kontroli zgodności danych w postępowaniu dotyczącym wydania dokumentu paszportowego.

Przepis określa zakres informacji ujmowanych na liście komorników. Lista służy uporządkowanemu przedstawieniu danych identyfikujących komornika, jego związku z właściwym sądem i izbą komorniczą, a także informacji o istotnych zdarzeniach dotyczących pełnienia przez niego służby.

W pierwszej kolejności wskazuje się **dane osobowe i identyfikacyjne** komornika, czyli imię i nazwisko, numer PESEL oraz numer identyfikacji podatkowej. Lista zawiera również nazwę sądu, przy którym komornik działa, numer porządkowy kancelarii oraz oznaczenie izby komorniczej, do której należy.

Odrębna grupa informacji dotyczy powołania i zajmowania stanowiska. Obejmuje ona datę wydania i numer decyzji o powołaniu, datę złożenia ślubowania, a także dane związane z odwołaniem komornika i zwolnieniem stanowiska. Dzięki temu lista uwzględnia zarówno początek, jak i zakończenie pełnienia funkcji.

Przepis przewiduje także rejestrowanie informacji o czasowym odsunięciu komornika od wykonywania czynności. Chodzi o datę wydania i numer postanowienia o zawieszeniu w czynnościach albo zarządzenia o odsunięciu od wykonywania czynności oraz datę ustania zawieszenia.

Ponadto lista pokazuje, czy w związku z sytuacją komornika wyznaczono zastępcę. Zawiera datę wydania i numer zarządzenia o wyznaczeniu zastępcy, imię i nazwisko zastępcy, zajmowane przez niego stanowisko oraz czas trwania zastępstwa. Odnotowuje również informacje o pełnieniu przez komornika obowiązków zastępcy innego komornika. Praktyczne znaczenie przepisu polega na tym, że w jednym wykazie gromadzone są dane pozwalające ustalić status komornika, jego organizacyjne przyporządkowanie oraz informacje o zastępstwie, zawieszeniu i zakończeniu pełnienia stanowiska.

o komornikach sądowych

https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2018/771/text/U/D20180771Lj.pdf

Przepis określa zadania gmin związane z przygotowaniem i przeprowadzeniem spisu. Dzieli je na obowiązki należące do kompetencji organów gminy, wykonywane w ramach zadań własnych i zadań zleconych, oraz na zadania z zakresu administracji rządowej zlecane ustawą.

W pierwszej grupie mieszczą się obowiązki aktualizowania nazewnictwa ulic i placów, numeracji nieruchomości, ewidencji ludności oraz oznakowania ulic i nieruchomości. Druga grupa obejmuje przede wszystkim aktualizację wykazów nieruchomości i mieszkań przekazanych przez urząd statystyczny. Gmina uzupełnia w nich dane adresowe, informacje o głównym lokatorze, liczbę osób zameldowanych na pobyt stały i na pobyt czasowy powyżej 2 miesięcy, a także powierzchnię użytkowanego gospodarstwa rolnego lub działki rolnej. Wykazy należy również uzupełnić o nazwę i adres jednostki zarządzającej lub administrującej budynkiem.

Do zadań gminy należy także zorganizowanie spisu na jej terenie. Obejmuje to delegowanie pracowników na prace spisowe i szkolenia, nabór oraz szkolenie rachmistrzów, rozdział druków, nadzorowanie czynności spisowych, przyjmowanie formularzy, a następnie sprawdzenie ich kompletności i poprawności. Po zakończeniu tych czynności gmina porządkuje i przekazuje całość materiałów do wojewódzkiego biura spisowego.

Rada Ministrów określa wzór wykazu nieruchomości i mieszkań oraz zakres informacji podlegających aktualizacji i uzupełnieniu. Nadzór merytoryczny nad zadaniami zleconymi sprawuje dyrektor właściwego urzędu statystycznego. Środki na ich wykonanie przekazuje gminom Prezes Głównego Urzędu Statystycznego za pośrednictwem dyrektorów urzędów statystycznych, sukcesywnie, tak aby umożliwić realizację kolejnych etapów prac.

o narodowym spisie powszechnym ludności i mieszkań w 2001 r.

https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2000/1/text/U/D20000001Lj.pdf

Art. 53 ustawy o obronie Ojczyzny reguluje kwestie związane z rejestracją obywateli polskich na potrzeby prowadzenia ewidencji wojskowej oraz kwalifikacji wojskowej. Poniżej przedstawiam szczegółowy komentarz do poszczególnych elementów tego przepisu.

#### 1. Zakres podmiotowy rejestracji

Przepis ten jasno określa, że rejestracji podlegają obywatele polscy, którzy ukończyli 18 lat życia. Jest to zgodne z ogólnymi zasadami prawa, które uznają pełnoletniość za moment, w którym obywatel nabywa pełnię praw i obowiązków publicznych, w tym obowiązek obrony Ojczyzny.

#### 2. Właściwość organów prowadzących rejestrację

Rejestrację prowadzi wójt, burmistrz lub prezydent miasta właściwy ze względu na miejsce pobytu stałego albo czasowego trwającego ponad 3 miesiące osoby objętej rejestracją. W pozostałych przypadkach właściwość miejscową ustala się według przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego (KPA). Oznacza to, że w sytuacjach nietypowych, gdzie nie można jednoznacznie określić miejsca pobytu, stosuje się ogólne zasady administracyjne.

#### 3. Podstawa danych osobowych

Rejestracja odbywa się na podstawie danych osobowych określonych w art. 8 pkt 1-7, 9-12, 14, 17-22 i 26 ustawy o ewidencji ludności. Dane te obejmują m.in. imię i nazwisko, datę urodzenia, numer PESEL, adres zamieszkania, a także inne informacje niezbędne do prowadzenia ewidencji wojskowej. Dane te są uzyskiwane z ewidencji ludności, co zapewnia ich aktualność i zgodność z rzeczywistością.

#### 4. Przekazywanie danych

Dane z rejestru osób objętych rejestracją są przekazywane szefowi wojskowego centrum rekrutacji właściwemu ze względu na miejsce pobytu stałego albo czasowego trwającego ponad 3 miesiące. Jest to istotne z punktu widzenia organizacji procesu rekrutacji i kwalifikacji wojskowej, ponieważ umożliwia to sprawne zarządzanie zasobami ludzkimi.

#### 5. Brak wymogu zgłoszenia, zgody lub powiadomienia

Prowadzenie rejestracji nie wymaga zgłoszenia się, zgody lub powiadomienia osoby, której rejestracja dotyczy. Jest to rozwiązanie praktyczne, które minimalizuje obciążenia administracyjne zarówno dla obywateli, jak i dla organów prowadzących rejestrację. Oznacza to, że proces rejestracji odbywa się automatycznie na podstawie dostępnych danych, co zwiększa efektywność systemu.

#### Podsumowanie

Art. 53 ustawy o obronie Ojczyzny w sposób kompleksowy reguluje kwestie związane z rejestracją obywateli na potrzeby ewidencji wojskowej i kwalifikacji wojskowej. Przepis ten zapewnia jasność i przejrzystość procedur, a także minimalizuje obciążenia administracyjne dla obywateli. Wprowadzenie automatycznej rejestracji na podstawie danych z ewidencji ludności jest rozwiązaniem nowoczesnym i efektywnym, które sprzyja sprawnemu funkcjonowaniu systemu obrony narodowej.

o obronie Ojczyzny

To przepis nowelizujący, a nie przepis merytoryczny. Jego jedyną funkcją było zmienienie brzmienia innego aktu, czyli ustawy o ewidencji ludności. Sama treść wprowadzonych zmian nie została w tym miejscu przytoczona.

### Najważniejsze punkty

- Adresatem przepisu jest tekst ustawy o ewidencji ludności, a nie obywatel ani organ stosujący prawo - z samego artykułu nie wynika żaden obowiązek ani uprawnienie.
- Zmiana została opisana jako punktowa: dotyczy wskazanych jednostek redakcyjnych aktu zmienianego, a nie całego jego tekstu.
- Treść wprowadzonych zmian nie jest w tym miejscu odtworzona, więc z komentowanego fragmentu nie da się odczytać, na czym polegały.
- Skutek nastąpił jednorazowo, wraz z wejściem przepisu w życie: brzmienie aktu zmienianego zostało wtedy przeredagowane.
- Stan prawny odczytuje się z aktualnego brzmienia ustawy o ewidencji ludności, a nie z tego artykułu.

### W praktyce

Przy ustalaniu stanu prawnego nie szuka się rozwiązania w tym artykule, lecz w obowiązującym brzmieniu ustawy o ewidencji ludności. Komentowany przepis pozwala jedynie ustalić, że to ten akt ingerował w treść aktu zmienianego.

Przepis określa sposób organizacji rejestru stanu cywilnego oraz zakres danych gromadzonych w rejestrze uznań. Akty stanu cywilnego są oznaczane oddzielnie według rodzaju zdarzenia, czyli urodzenia, małżeństwa albo zgonu, a także odrębnie dla każdego roku kalendarzowego.

W rejestrze uznań zapisuje się przede wszystkim dane matki dziecka i mężczyzny uznającego ojcostwo, w tym ich nazwiska, imiona, nazwiska rodowe, daty i miejsca urodzenia oraz numery „PESEL”, jeżeli zostały nadane. Zakres informacji dotyczących dziecka zależy od momentu uznania ojcostwa. Jeżeli następuje ono po sporządzeniu aktu urodzenia, odnotowuje się między innymi nazwisko, imię lub imiona, płeć, datę i miejsce urodzenia oraz numer „PESEL” dziecka, jeżeli został nadany. W innych przypadkach rejestr obejmuje dane wskazane dla dziecka, a także informację o złożeniu oświadczenia przed jego urodzeniem.

Przepis uwzględnia również sytuację złożenia oświadczenia przed przeniesieniem do organizmu kobiety komórek rozrodczych pochodzących od anonimowego dawcy albo zarodka pochodzącego z takiego dawstwa lub z dawstwa zarodka. Taka informacja jest usuwana, jeżeli w ciągu dwóch lat od przyjęcia oświadczenia mężczyzny dziecko się nie urodziło.

Rejestr obejmuje także informacje o śmierci dziecka, oznaczeniu odpowiedniego aktu i urzędu stanu cywilnego, datach oświadczeń dotyczących ojcostwa, odmowie ich przyjęcia oraz danych kierownika urzędu stanu cywilnego albo konsula. Minister właściwy do spraw informatyzacji, prowadzący rejestr, zapewnia Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego możliwość realizacji zadań wynikających ze wskazanego w przepisie przepisu.

Prawo o aktach stanu cywilnego

https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2014/1741/text/U/D20141741Lj.pdf

Przepis określa sposób prowadzenia rejestru stanu cywilnego, podział zadań związanych z jego utrzymaniem oraz zasady dostępu do danych. Rejestr działa w systemie teleinformatycznym, a za jego utrzymanie i rozwój odpowiada minister właściwy do spraw informatyzacji. Do jego obowiązków należy w szczególności ochrona rejestru przed nieuprawnionym dostępem, zapewnienie integralności, dostępności i poprawności danych oraz przeciwdziałanie uszkodzeniom systemu. Minister określa również zasady bezpieczeństwa przetwarzanych danych, w tym danych osobowych, zasady zgłaszania naruszeń ich ochrony i zapewnia rozliczalność działań wykonywanych na danych.

W realizacji zadań dotyczących rozwoju rejestru i poprawności danych może, na wniosek ministra właściwego do spraw informatyzacji, uczestniczyć minister właściwy do spraw wewnętrznych. Ten minister odpowiada także za funkcjonowanie wydzielonej sieci zapewniającej elektroniczną łączność z rejestrem organom wskazanym w przepisie.

**Wpisów do rejestru** dokonuje kierownik urzędu stanu cywilnego albo jego zastępca. Dostęp do rejestru, w zakresie zadań określonych w ustawie, mają kierownik i zastępca kierownika urzędu stanu cywilnego, konsul, wojewoda oraz właściwi ministrowie. Przepis przewiduje ponadto dostęp niektórych z tych organów, a także ministra właściwego do spraw zagranicznych, w celu realizacji zadań wynikających z ustaw o ewidencji ludności i o dokumentach paszportowych. Minister właściwy do spraw informatyzacji wykonuje również obowiązki określone w art. 15 ogólnego rozporządzenia o ochronie danych.

Przepis określa zasady elektronicznego zgłoszenia urodzenia dziecka. Zgłoszenia może dokonać matka albo ojciec dziecka, pod warunkiem posiadania pełnej zdolności do czynności prawnych. Odbywa się ono za pośrednictwem usługi elektronicznej udostępnionej przez ministra właściwego do spraw informatyzacji, po uwierzytelnieniu w sposób wskazany w art. 20a ust. 1 ustawy o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne.

Zgłoszenie powinno zawierać dane rodziców, w tym ich nazwiska, imiona, nazwiska rodowe, daty i miejsca urodzenia oraz numery PESEL, jeżeli zostały nadane. Obejmuje także informacje dotyczące dziecka, takie jak wybrane imię lub imiona, nazwisko, data i miejsce urodzenia oraz obywatelstwo. Podaje się również obywatelstwo rodziców, dane osoby zgłaszającej i jej adres do korespondencji.

Przepis wymaga ponadto wskazania, jeżeli dane te są znane, miejsca sporządzenia i oznaczenia aktu małżeństwa rodziców albo aktów urodzenia każdego z nich. W zgłoszeniu określa się także miejsce stałego lub czasowego pobytu rodziców albo tego z rodziców, u którego dziecko faktycznie przebywa.

Osoba zgłaszająca wybiera, czy odpis skrócony aktu urodzenia, powiadomienie o nadaniu numeru PESEL oraz zaświadczenie o zameldowaniu mają zostać wydane w postaci papierowej czy elektronicznej. W przypadku zgłoszenia elektronicznego nie sporządza się protokołu zgłoszenia urodzenia. Ustęp 4 jest uchylony, więc nie zawiera obecnie dodatkowej regulacji.

Przepis wprowadza dwie zmiany w art. 46 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności. Pierwsza polega na nadaniu nowego brzmienia pkt 2. Druga jest zmianą porządkującą, ponieważ pkt 4 zostaje uchylony, a więc przestaje być częścią art. 46 ust. 1.

Nowe brzmienie pkt 2 zawiera katalog podmiotów wskazanych w tym przepisie. Obejmuje on: Policję, Straż Graniczną, Służbę Więzienną, Służbę Kontrwywiadu Wojskowego, Służbę Wywiadu Wojskowego, **Służbę Celno-Skarbową**, Żandarmerię Wojskową, Agencję Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencję Wywiadu, Biuro Ochrony Rządu, Centralne Biuro Antykorupcyjne, Szefa Krajowego Centrum Informacji Kryminalnych, organy wyborcze oraz straże gminne, określone również jako miejskie.

Znaczenie praktyczne przepisu polega na tym, że od chwili zastosowania tej zmiany pkt 2 art. 46 ust. 1 będzie posługiwał się właśnie tak określonym katalogiem podmiotów, a pkt 4 nie będzie już obowiązywał. Wśród wymienionych jednostek wyraźnie wskazano Służbę Celno-Skarbową. Przepis nie zmienia pozostałych punktów ani ustępów art. 46, lecz ogranicza się do zastąpienia treści pkt 2 i uchylenia pkt 4. Zakres uprawnień lub obowiązków związanych z tym katalogiem wynika z art. 46, natomiast sam art. 127 określa jedynie sposób jego zmiany.

Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej

https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2016/1948/text/U/D20161948Lj.pdf

Przepis zmienia treść art. 46 ust. 1 pkt 2 ustawy o ewidencji ludności. Zastępuje dotychczasowe brzmienie tego punktu nowym, rozbudowanym wyliczeniem podmiotów wskazanych w tym przepisie. Wśród wymienionych podmiotów znajduje się **Straż Marszałkowska**, obok Policji, Straży Granicznej, Służby Więziennej, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Służby Celno-Skarbowej, Żandarmerii Wojskowej, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Ochrony Państwa, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Szefa Krajowego Centrum Informacji Kryminalnych, organów wyborczych oraz straży gminnych (miejskich).

Znaczenie przepisu polega na formalnym ujęciu Straży Marszałkowskiej w katalogu podmiotów objętych art. 46 ust. 1 pkt 2. Zmiana ma charakter dostosowujący, ponieważ aktualizuje przepis ustawy o ewidencji ludności w związku z ustawą o Straży Marszałkowskiej. Od tej pory odwołanie do katalogu podmiotów z tego punktu obejmuje również tę formację. Przepis nie opisuje odrębnie jej zadań, kompetencji ani trybu działania, lecz wprowadza ją do wyliczenia zawartego w konkretnym punkcie ustawy. W praktyce znaczenie ma więc samo rozszerzenie zakresu podmiotowego tego przepisu i jednoznaczne wskazanie Straży Marszałkowskiej w jego treści.

Przepisy wprowadzające ustawę o Straży Marszałkowskiej

https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2018/730/text/U/D20180730Lj.pdf

Pośrednik w obrocie nieruchomościami może sięgnąć do rejestrów publicznych bez zgody podmiotu prowadzącego rejestr, ale nie z racji samego zawodu. Uprawnienie działa tylko wtedy, gdy wiąże się z zawartą umową pośrednictwa i z czynnościami, o których mowa w art. 179b.

### Najważniejsze punkty

- Warunkiem skorzystania z uprawnienia jest zawarta umowa pośrednictwa oraz związek żądania z czynnościami określonymi w art. 179b.
- Uprawnienie obejmuje wgląd do ksiąg wieczystych, katastru nieruchomości, ewidencji sieci uzbrojenia terenu oraz tabel i map taksacyjnych tworzonych na podstawie art. 169.
- Dotyczy także planów miejscowych, decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu oraz planów ogólnych gmin, a ponadto rejestrów cen nieruchomości.
- Obejmuje również rejestry osób, którym przysługują prawa określone w art. 179b pkt 2 oraz prawo odrębnej własności lokalu, ewidencję ludności w zakresie obowiązku meldunkowego i świadectwa charakterystyki energetycznej.
- Poza samym wglądem pośrednik może pobierać z tych zbiorów odpisy, wypisy i zaświadczenia, odpowiednio do rodzaju rejestru.

### W praktyce

Wykaz jest zamknięty, więc nie rozciąga się na inne zbiory danych ani na dostęp podejmowany poza konkretną umową. Podmiot prowadzący rejestr może żądać wykazania podstawy dostępu, dlatego przy korzystaniu z uprawnienia wskazuje się umowę pośrednictwa i czynność, której żądanie dotyczy.

o gospodarce nieruchomościami

w sprawie opłat za udostępnianie danych z rejestru mieszkańców oraz rejestru PESEL

https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2026/861/text/O/D20260861.pdf

w sprawie współpracy organów prowadzących sprawy ewidencji ludności i wojewodów z Krajowym Biurem Wyborczym

https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2023/1476/text/O/D20231476.pdf

Ewidencja ludności

Ewidencja ludności w przepisach

o dokumentach paszportowych2 przepisy

o komornikach sądowych1 przepis

o narodowym spisie powszechnym ludności i mieszkań w 2001 r.1 przepis

o obronie Ojczyzny2 przepisy

Prawo o aktach stanu cywilnego3 przepisy

Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej1 przepis

Przepisy wprowadzające ustawę o Straży Marszałkowskiej1 przepis

o gospodarce nieruchomościami1 przepis

w sprawie opłat za udostępnianie danych z rejestru mieszkańców oraz rejestru PESEL1 przepis

w sprawie współpracy organów prowadzących sprawy ewidencji ludności i wojewodów z Krajowym Biurem Wyborczym3 przepisy