Emerytura

Emerytura to okresowe świadczenie pieniężne związane z zakończeniem aktywności zawodowej z powodu osiągnięcia wieku emerytalnego albo spełnienia innych warunków określonych w przepisach danego systemu. Jej celem jest zapewnienie dochodu po ustaniu lub ograniczeniu pracy zarobkowej. Prawo do emerytury oraz jej wysokość zależą między innymi od podlegania ubezpieczeniom, zgromadzonych składek, okresów ubezpieczenia albo służby oraz szczególnych regulacji dotyczących określonych grup zawodowych.

W polskim prawie emerytura występuje przede wszystkim w systemie ubezpieczeń społecznych, a także w systemach zaopatrzeniowych, w tym dotyczącym żołnierzy zawodowych. Można wyróżnić emerytury ustalane na zasadach ogólnych oraz emerytury przysługujące na podstawie odrębnych przepisów, których przesłanki i sposób obliczania mogą być odmienne. Wysokość emerytury może być uzależniona od podstawy wymiaru, okresów służby lub ubezpieczenia, a także od ustawowych kwot minimalnych i maksymalnych.

Najważniejsze cechy emerytury:

• jest świadczeniem pieniężnym, co do zasady wypłacanym regularnie;
• powstaje po spełnieniu warunków przewidzianych w odpowiednich przepisach i ustaleniu prawa przez właściwy organ;
• może podlegać zawieszeniu, zmniejszeniu albo wstrzymaniu wypłaty w przypadkach określonych ustawą, między innymi w związku z osiąganiem przychodu lub niespełnieniem warunków dalszej wypłaty;
• stanowi odrębną kategorię od renty, która jest związana przede wszystkim z niezdolnością do pracy albo innymi szczególnymi zdarzeniami;
• jest uwzględniana w przepisach podatkowych jako źródło przychodu emeryta.

Pojęcie emerytury pojawia się także w regulacjach dotyczących odprawy dla pracownika przechodzącego na emeryturę, świadczeń przedemerytalnych, renty socjalnej oraz świadczeń z ubezpieczenia chorobowego. W przepisach o obronie Ojczyzny emerytura może mieć znaczenie przy określaniu zakresu obowiązku służby wojskowej, natomiast w przepisach o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych obejmuje świadczenie ustalane według zasad właściwych dla służby wojskowej.