Eksploatacja instalacji

Eksploatacja instalacji w polskim prawie oznacza użytkowanie instalacji oraz utrzymywanie jej w sprawności. Termin obejmuje więc nie tylko bieżące korzystanie z określonego obiektu lub zespołu urządzeń, lecz także działania służące zapewnieniu ich prawidłowego i bezpiecznego funkcjonowania. Znaczenie ma sposób prowadzenia eksploatacji, jej wpływ na środowisko oraz osoba lub podmiot odpowiedzialny za instalację.

Pojęcie występuje przede wszystkim w przepisach ochrony środowiska, a także w regulacjach dotyczących korzystania z wód, emisji i odpowiedzialności za zanieczyszczenie środowiska. Z eksploatacją wiąże się działalność prowadzącego instalację, czyli podmiotu władającego instalacją na podstawie odpowiedniego tytułu prawnego albo faktycznie odpowiedzialnego za jej funkcjonowanie.

Najważniejsze znaczenie praktyczne terminu polega na tym, że obowiązki środowiskowe odnoszą się nie tylko do samego istnienia instalacji, ale również do sposobu jej używania. W szczególności:

• eksploatacja instalacji lub urządzenia nie powinna powodować przekroczenia obowiązujących standardów emisyjnych ani pogorszenia stanu środowiska;
• nie powinna prowadzić do przekroczenia standardów jakości środowiska poza terenem, do którego prowadzący instalację posiada tytuł prawny;
• może wymagać stosowania określonych rozwiązań technicznych, przestrzegania warunków pozwoleń oraz kontroli wielkości emisji, jeżeli wynikają one z właściwych przepisów.

Eksploatacja może polegać między innymi na prowadzeniu procesu technologicznego, wprowadzaniu substancji lub energii do środowiska, obsłudze urządzeń, konserwacji, naprawach i utrzymywaniu instalacji w stanie umożliwiającym jej prawidłowe działanie. Nie jest ograniczona do działalności produkcyjnej, ponieważ może dotyczyć także instalacji służących gospodarce wodnej, energetyce, gospodarce odpadami lub innym rodzajom działalności oddziałującym na środowisko.

Naruszenie zasad eksploatacji może skutkować odpowiedzialnością administracyjną, obowiązkiem ograniczenia emisji lub usunięcia jej skutków, a w określonych przypadkach również odpowiedzialnością karną. W Kodeksie karnym zanieczyszczenie środowiska związane z eksploatacją instalacji jest odrębnie uwzględnioną postacią czynu zabronionego.