Art. 338 Kodeksu cywilnego stanowi, że „Kto rzeczą faktycznie włada za kogo innego, jest dzierżycielem.” Ten przepis wprowadza pojęcie dzierżenia, które jest istotnym elementem prawa rzeczowego.

Dzierżenie różni się od posiadania, choć oba te pojęcia dotyczą faktycznego władania rzeczą. Posiadanie, zgodnie z art. 336 Kodeksu cywilnego, to faktyczne władanie rzeczą z zamiarem posiadania jej dla siebie. Natomiast dzierżenie, jak wynika z art. 338, polega na faktycznym władaniu rzeczą, ale w imieniu innej osoby, czyli bez zamiaru posiadania jej dla siebie.

Przykładem dzierżyciela może być najemca mieszkania. Najemca faktycznie włada mieszkaniem, ale czyni to na rzecz właściciela, który pozostaje posiadaczem samoistnym. Innym przykładem może być pracownik magazynu, który włada towarem w magazynie, ale czyni to na rzecz swojego pracodawcy.

Dzierżenie nie prowadzi do nabycia własności przez zasiedzenie, ponieważ dzierżyciel nie ma zamiaru posiadania rzeczy dla siebie. Jest to istotna różnica w porównaniu do posiadania samoistnego, które może prowadzić do nabycia własności przez zasiedzenie po upływie określonego czasu.

W praktyce, rozróżnienie między posiadaniem a dzierżeniem ma istotne znaczenie prawne, zwłaszcza w kontekście ochrony posiadania oraz ewentualnych roszczeń związanych z naruszeniem posiadania. Dzierżyciel nie ma takich samych uprawnień jak posiadacz, co oznacza, że jego ochrona prawna jest ograniczona w porównaniu do ochrony posiadacza.

Podsumowując, art. 338 Kodeksu cywilnego wprowadza pojęcie dzierżenia jako faktycznego władania rzeczą na rzecz innej osoby. Jest to ważne rozróżnienie w prawie rzeczowym, które ma istotne konsekwencje prawne, zwłaszcza w kontekście ochrony posiadania i zasiedzenia.

Kodeks cywilny

Przeniesienie posiadania zwykle wymaga wydania rzeczy, ale nie wtedy, gdy druga strona już nią włada. Jeżeli posiadacz samoistny przekazuje posiadanie osobie, która trzyma rzecz jako posiadacz zależny albo dzierżyciel, do skutku wystarczy sama umowa między stronami.

### Najważniejsze punkty

- Skutek następuje na mocy samej umowy - żadna dodatkowa czynność faktyczna nie jest potrzebna.
- Przepis obejmuje dwie sytuacje: nabywcą jest posiadacz zależny albo dzierżyciel.
- Warunkiem jest to, że nabywca już faktycznie włada rzeczą; inaczej trzeba sięgnąć po zwykły tryb wydania.
- Zmienia się charakter władztwa: dotychczasowy posiadacz zależny staje się posiadaczem samoistnym.
- Umowa jest tu zdarzeniem przenoszącym posiadanie, a nie tylko zobowiązaniem do jego przeniesienia.

### W praktyce

Konstrukcja upraszcza obrót tam, gdzie wydanie rzeczy byłoby pustym gestem, bo rzecz i tak nie zmieniłaby miejsca ani osoby władającej. Znaczenie ma dokładne określenie w umowie, że chodzi o przeniesienie posiadania samoistnego, bo od rodzaju posiadania zależą późniejsze skutki, takie jak bieg zasiedzenia czy zakres ochrony posesoryjnej.

Dzierżyciel

Dzierżyciel w przepisach

Kodeks cywilny5 przepisów