Dotacja celowa

Dotacja celowa to bezzwrotne środki publiczne przeznaczone na finansowanie lub dofinansowanie ściśle określonego zadania, celu albo przedsięwzięcia. W polskim prawie stanowi jeden z rodzajów dotacji, obok dotacji podmiotowych i przedmiotowych. Jej istotą jest związanie przekazanych środków z konkretnym sposobem wykorzystania, a nie swobodne zwiększenie dochodów beneficjenta.

Dotacje celowe mogą być udzielane z budżetu państwa, budżetów jednostek samorządu terytorialnego oraz innych środków publicznych. Otrzymują je między innymi jednostki samorządu terytorialnego, państwowe i samorządowe osoby prawne, instytucje publiczne, spółki wodne, przedsiębiorcy oraz inne podmioty wskazane w przepisach szczególnych. Dotacja może służyć finansowaniu zadań własnych państwa lub samorządu, zadań zleconych z zakresu administracji rządowej, inwestycji, ochrony środowiska, gospodarki wodnej, obronności albo innych celów określonych ustawą.

Najważniejsze cechy dotacji celowej to:

• przeznaczenie na oznaczone zadanie lub rodzaj wydatku,
• określenie wysokości środków i okresu ich wykorzystania,
• obowiązek wykorzystania pieniędzy zgodnie z celem oraz zasadami gospodarowania środkami publicznymi,
• konieczność rozliczenia dotacji, a także zwrotu całości lub niewykorzystanej części w przypadkach przewidzianych prawem.

Warunki przekazania dotacji, zakres zadania, terminy wykorzystania i rozliczenia, zasady kontroli oraz termin zwrotu niewykorzystanych środków są często określane w umowie. W przypadku dotacji przekazywanych jednostkom samorządu terytorialnego na zadania zlecone środki powinny być przekazane w terminie umożliwiającym ich pełną i terminową realizację. Szczegółowe reguły mogą wynikać zarówno z ustawy o finansach publicznych, jak i z ustaw regulujących określone dziedziny, na przykład Prawo wodne, Prawo ochrony środowiska lub przepisy dotyczące obronności. Jeżeli dotacja stanowi pomoc dla przedsiębiorcy, jej udzielenie może podlegać również zasadom pomocy publicznej. Dotacja celowa nie jest kredytem ani pożyczką, ponieważ co do zasady nie podlega zwrotowi, jeżeli została prawidłowo wykorzystana i rozliczona.